Vào ngày 31 tháng 1 theo giờ địa phương, phát ngôn viên Nhà Trắng Caroline Levitt xác nhận tại một cuộc họp báo rằng chính phủ Mỹ sẽ áp dụng thuế quan 25% đối với hàng hóa từ Canada và Mexico bắt đầu từ ngày 1 tháng 2. Một ngày trước đó, Tổng thống Mỹ Trump cho biết ông đang xem xét có nên áp thuế lên dầu hay không và sẽ đưa ra quyết định cuối cùng vào tối ngày 30 tháng 1.
Biện pháp thuế có thể ảnh hưởng đến thị trường năng lượng và nguyên liệu thô
Mặc dù Nhà Trắng chưa công bố chi tiết cụ thể về việc thực hiện thuế, nhưng thị trường rất quan tâm đến tác động tiềm tàng của chính sách này đối với hàng hóa cơ bản. Theo phân tích của viện nghiên cứu kinh tế Oxford, việc tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Canada có thể ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp quan trọng như dầu thô, nhôm, thép và gỗ, làm tăng giá cuối cùng trên thị trường Mỹ và giảm lợi nhuận của các nhà xuất khẩu Canada.
Về dầu thô, Mỹ là nước nhập khẩu dầu lớn nhất từ Canada, với khoảng 97% xuất khẩu dầu thô của Canada chảy vào Mỹ, chiếm một phần tư nguyên liệu đầu vào của các nhà máy lọc dầu Mỹ. Vì tỷ lệ dầu thô Canada trên thị trường Mỹ rất cao, nếu chính sách thuế được thực thi, chi phí hoạt động của các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể tăng, từ đó đẩy giá nhiên liệu lên cao. Đồng thời, bị ảnh hưởng bởi cung cầu toàn cầu, chính sách thuế có thể khiến giá dầu Brent và dầu WTI giảm khoảng 2-3% trước năm 2026. Tuy nhiên, do tính thay thế của dầu thô Canada tương đối thấp, thị trường thường cho rằng khả năng áp thuế bổ sung đối với mặt hàng này là tương đối nhỏ.
Thị trường nhôm cũng đối mặt với cú sốc. Canada là nhà cung cấp nhôm lớn nhất cho Mỹ, chiếm khoảng hai phần ba nhu cầu của Mỹ. Trong khi nội địa Mỹ chỉ có bốn cơ sở luyện nhôm, khó có thể bù đắp khoảng trống từ nguồn cung của Canada. Nếu chính sách thuế được thực hiện, chi phí nhôm tại thị trường Mỹ sẽ tăng cao hơn nữa, ảnh hưởng đến chi phí ngành sản xuất liên quan và có thể làm giảm giá nhôm nguyên chất toàn cầu khoảng 3%.
Về thép, Canada đáp ứng một phần tư nhu cầu nhập khẩu thép của Mỹ. Mặc dù tỷ lệ này thấp hơn so với sự phụ thuộc vào nhôm, nhưng thuế vẫn có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của một số ngành. Tuy nhiên, do ngành công nghiệp thép nội địa Mỹ có quy mô lớn, biến động giá toàn bộ được dự kiến là tương đối hạn chế.
Ngoài ra, giá gỗ được dự đoán sẽ tăng. Mỹ từ lâu đã phụ thuộc vào việc nhập khẩu gỗ từ Canada để sử dụng trong các ngành xây dựng và gia dụng. Nếu thuế bổ sung làm tăng chi phí, điều này có thể dẫn đến thị trường bất động sản Mỹ bị ảnh hưởng.
Canada và Mexico chuẩn bị các biện pháp đối phó
Đối mặt với chính sách thuế của Mỹ, Canada và Mexico đã chuẩn bị áp dụng các thuế quan đáp trả. Thủ tướng Canada Trudeau vào ngày 31 tháng 1 cho biết, Canada đã vạch ra “các biện pháp phản ứng mạnh mẽ nhưng hợp lý” và cảnh báo khả năng căng thẳng thương mại sẽ gia tăng trong vài tuần tới.
Vẫn còn nhiều nghi ngờ trên thị trường về khả năng chính phủ Trump có thể thực hiện chính sách này như dự kiến vào ngày 1 tháng 2. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, thông thường việc áp dụng thuế cần có sự phê chuẩn của Quốc hội, nhưng nếu Trump chọn viện dẫn Luật về Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), ông có thể đơn phương áp thuế trong tình trạng khẩn cấp. Nhưng cho đến nay, luật này chưa được chính thức kích hoạt.
Trong khi đó, phố Wall và các ngành công nghiệp Mỹ lo ngại rằng chính sách thuế này có thể gây ra sự cố trong chuỗi cung ứng và đẩy giá của một số hàng tiêu dùng lên cao. Vì vậy, một số người trong giới kinh doanh tại Mỹ hy vọng chính phủ có thể trì hoãn thực hiện thuế, cho Canada và Mexico thêm thời gian đàm phán, hoặc áp dụng phương pháp tăng thuế dần dần để giảm bớt tác động ngắn hạn tới thị trường.
Khi ngày 1 tháng 2 đang đến gần, thị trường đang theo sát quyết định cuối cùng của chính phủ Trump, cũng như các chiến lược đối phó từ Canada và Mexico.
