Giữa lúc Mỹ và Iran đang tiến hành nhiều vòng đàm phán về vấn đề hạt nhân, Tổng thống Mỹ Trump ngày 28 tháng 5 theo giờ địa phương cho biết, ông đã cảnh báo Israel không nên bất ngờ tấn công Iran, vì cho rằng điều này sẽ giúp kéo dài thời gian quý báu để đạt được thỏa thuận hạt nhân mới.
Trump cho biết với truyền thông hôm đó rằng, ông đã nói rõ với Thủ tướng Israel Netanyahu rằng "bây giờ không phải là thời điểm thích hợp để thực hiện hành động quân sự" vì phía Mỹ "rất gần với việc đạt được một giải pháp." Ông còn bổ sung rằng, tình hình hiện tại có thể thay đổi bất cứ lúc nào, "một cuộc gọi điện thoại có thể thay đổi mọi thứ," và cho biết ông tin rằng phía Iran "có ý muốn đạt được thỏa thuận," điều này sẽ "cứu sống nhiều người."
Trump cũng tiết lộ, nếu thỏa thuận đạt được, ông hy vọng có thể sắp xếp để các thanh tra viên đến thực địa kiểm tra các cơ sở hạt nhân của Iran. Cho đến nay, phía Iran vẫn chưa có phản hồi công khai về điều này.
Năm vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran, sự khác biệt vẫn rõ rệt
Theo thông tin công khai, từ ngày 12 tháng 4 đến ngày 23 tháng 5, Iran và Mỹ đã tiến hành năm vòng đàm phán gián tiếp về việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran. Mặc dù có dấu hiệu tiến triển trong đàm phán, nhưng hai bên vẫn còn có sự khác biệt lớn trong các vấn đề quan trọng như làm giàu uranium.
Phía Iran kiên quyết sẽ không nhượng bộ quyền làm giàu uranium. Ngày 26 tháng 5, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, ông Baghaei, đã khẳng định rằng Iran sẽ duy trì hoạt động làm giàu uranium và sẽ không chấp nhận bất kỳ yêu cầu tạm dừng nào. Quan chức cấp cao phụ trách đàm phán hạt nhân của Iran cùng ngày đã bác bỏ thông tin “đề xuất của Oman có chứa việc tạm dừng làm giàu uranium trong sáu tháng”, nhấn mạnh rằng mọi thỏa thuận đều phải công nhận quyền của Iran trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, Chủ tịch Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran, ông Eslami, ngày 28 tháng 5 cho biết, nếu đạt được thỏa thuận, Iran có thể cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cử các chuyên gia, bao gồm cả thanh tra viên từ Mỹ, kiểm tra các cơ sở hạt nhân của Iran.
Israel có thể hành động đơn phương, sự khác biệt giữa Mỹ và Israel gây căng thẳng
Trong bối cảnh phát biểu công khai của Trump, các động thái quân sự của Israel cũng được bên ngoài chú ý. Theo báo cáo của The New York Times, tình báo Mỹ cho biết Israel đã sẵn sàng để đánh vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Ngay cả khi Mỹ cuối cùng đạt được thỏa thuận với Iran, Thủ tướng Israel Netanyahu cũng có thể đơn phương ra lệnh thực hiện cuộc tấn công.
Báo này trước đây đã tiết lộ vào tháng 4 rằng Israel đã dự kiến sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công quân sự vào nhiều cơ sở hạt nhân của Iran sớm nhất vào tháng 5, nhằm ngăn chặn khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, kế hoạch này được cho là đã bị chính phủ Mỹ ngăn chặn.
Hiện tại, có sự khác biệt rõ rệt trong định hướng chính sách của Mỹ và Israel đối với vấn đề Iran. Washington tìm kiếm phương thức ngoại giao để trở lại thỏa thuận, trong khi Tel Aviv có xu hướng có biện pháp cứng rắn hơn nhằm loại bỏ hoàn toàn các mối đe dọa tiềm tàng.
