Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu đang đối mặt với những thách thức mới, lần này tin xấu không đến từ Hy Lạp, Ý, hay các quốc gia nghèo hơn ở miền nam khu vực Euro, mà lại đến từ động cơ kinh tế của châu Âu - Đức.
Chịu ảnh hưởng của một loạt các yếu tố bất lợi như thương mại yếu kém với đối tác chính là Trung Quốc, sự sụt giảm mạnh mẽ trong sản xuất và xây dựng, giá năng lượng tăng cao do xung đột Nga - Ukraine, Đức đang cản trở triển vọng tăng trưởng của toàn bộ khu vực Euro và có thể kéo lùi khu vực này vào suy thoái, điều này có thể buộc Ngân hàng Trung ương Châu Âu phải thay đổi chính sách tiền tệ hiện tại của mình nhằm kiểm soát lạm phát.
Thị trường tin rằng, Ngân hàng Trung ương Châu Âu có thể sẽ phải sớm kết thúc quá trình tăng lãi suất, giống như chu kỳ thắt chặt vào năm 2011. Khi đó, cuộc khủng hoảng nợ của Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Ireland, Tây Ban Nha và Síp đã khiến kinh tế toàn khu vực Euro đối mặt với rủi ro sụp đổ. Giáo sư kinh tế học của Trường Kinh doanh London (London Business School), Richard Portes, cho biết Ngân hàng Trung ương Châu Âu hiện đang đối mặt với một số vấn đề tương tự như vào năm 2011.
Khác với chu kỳ thắt chặt trước, lần này, mối đe dọa đối với chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu không phải đến từ các quốc gia miền Nam hay các quốc gia cấp hai, mà là từ Đức - quốc gia dẫn đầu kinh tế khu vực Euro. Một nhà kinh tế học của Ngân hàng Thương mại Đức (Commerzbank), Ralph Solveen, cho biết, nếu chính phủ không thực hiện các hành động quyết đoán, Đức có thể sẽ tiếp tục xếp cuối trong bảng xếp hạng tăng trưởng kinh tế của khu vực Euro.
Mặc dù sự tăng trưởng kinh tế yếu kém của Đức bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như căng thẳng năng lượng do xung đột Nga - Ukraine, nhu cầu từ Trung Quốc suy giảm, nhưng nguyên nhân sâu xa hơn là do Đức quá phụ thuộc vào xuất khẩu, thiếu đầu tư và thiếu hụt lao động.
Tất nhiên, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu cũng là nguyên nhân chính khiến Đức mất đi ánh hào quang của mình. Ngân hàng Trung ương Châu Âu có ý thức tăng lãi suất để kìm hãm hoạt động kinh tế, nhằm giảm lạm phát một thời gian đạt mức hai chữ số xuống mục tiêu 2%. Việc tăng chi phí vay mượn gây tổn hại nặng nề đặc biệt là đối với ngành sản xuất, và không có quốc gia nào trong khu vực Euro có thể vượt qua ngành công nghiệp của Đức.
Portes cho biết, việc nới lỏng chính sách tiền tệ do khó khăn của Đức sẽ là không khôn ngoan, nhưng việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ chắc chắn sẽ gây tổn hại nặng nề hơn nữa đối với triển vọng tăng trưởng kinh tế của Đức. Hiện tại, tình hình kinh tế của Đức khiến Ngân hàng Trung ương Châu Âu rơi vào tình trạng khó xử, một mặt, mức lạm phát cao khiến Ngân hàng Trung ương Châu Âu không thể ngay lập tức dừng chính sách tiền tệ thắt chặt. Mặt khác, việc thắt chặt chính sách tiền tệ thêm nữa sẽ khiến triển vọng kinh tế của Đức càng trở nên bi quan hơn, thậm chí đẩy Đức vào vực sâu của suy thoái.
Đối với tình cảnh mà Đức và Ngân hàng Trung ương Châu Âu hiện đang đối mặt, giáo sư Ricardo Reis của Trường Kinh tế London (London School of Economics) gợi ý rằng Ngân hàng Trung ương Châu Âu cần phải như trước kia, tập trung vào "đường lối dự báo lạm phát 12 hoặc 18 tháng sau", thay vì dữ liệu lạm phát hiện tại.
Dữ liệu gần đây cho thấy, sau khi tỷ lệ lạm phát không bao gồm năng lượng, thực phẩm, rượu và thuốc lá giảm xuống 5.5%, một số quan chức của Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã đưa ra những ám chỉ về việc tạm dừng tăng lãi suất. Trong đó, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu Christine Lagarde nói rằng, tại thời điểm này Ngân hàng Trung ương Châu Âu không còn nhiều việc phải làm. Còn thành viên hội đồng quản trị của Ngân hàng Trung ương Châu Âu, Fabio Panetta, đề xuất duy trì lãi suất cao thay vì tăng thêm.
Mặc dù Ngân hàng Trung ương Châu Âu có thể tiếp tục ám chỉ về việc cần thiết phải tăng lãi suất trở lại khi cần, nhưng những phát ngôn gần đây của một số quan chức Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã làm nền tảng cho việc tạm dừng tăng lãi suất vào tháng 9.
