Trong một cuộc họp cấp cao diễn ra vào ngày 27 tháng 5, Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản, Kazuo Ueda, đã cảnh báo rằng sự gia tăng giá thực phẩm đang trở thành một "quả bom hẹn giờ ẩn" làm tăng lạm phát cơ bản và có thể thúc đẩy ngân hàng trung ương đánh giá lại con đường chính sách tiền tệ của mình. Trong bối cảnh Nhật Bản trải qua hàng chục năm lạm phát thấp hoặc thậm chí giảm phát, cảnh báo này đặc biệt đáng chú ý.
Dữ liệu cho thấy, tỷ lệ lạm phát cơ bản hiện tại của Nhật Bản đã gần chạm mức mục tiêu 2% do ngân hàng trung ương đặt ra, trong khi giá các mặt hàng chủ yếu như gạo đã tăng gần 90% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa dự đoán của thị trường. Ông Ueda chỉ ra rằng "lạm phát trên bàn ăn" đã phá vỡ logic lạm phát truyền thống do sự phục hồi kinh tế và tình trạng thiếu lao động thúc đẩy, và ám chỉ rằng ngân hàng trung ương đang đối diện với một điểm tới hạn trong điều chỉnh chính sách.
Dù Ngân hàng Nhật Bản duy trì quan điểm chính thức rằng giá thực phẩm tăng sẽ "dần suy yếu", ông Ueda thành thật thừa nhận: "Khi lạm phát cơ bản đã chạn ngưỡng 2%, bất kỳ động thái nhỏ nào cũng có thể gây ra phản ứng dây chuyền." Phát ngôn này bày tỏ mối lo ngại sâu sắc của Ngân hàng Nhật Bản về rủi ro tiềm ẩn do kỳ vọng lạm phát không còn neo giữ.
Hai thái cực: Lạm phát tăng cao vs Kinh tế chậm lại
Ngân hàng Nhật Bản lúc này đang đối mặt với tình thế chính sách "tiến thoái lưỡng nan". Tỷ lệ lạm phát cơ bản tháng 4 đã tăng lên 3,5%, mức cao nhất trong hai năm, với mức tăng giá thực phẩm đạt 7%. Đồng thời, dưới ảnh hưởng của việc Hoa Kỳ tăng thuế và nhu cầu bên ngoài suy yếu, triển vọng tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản trở nên ảm đạm hơn, buộc ngân hàng trung ương phải hạ kỳ vọng tăng trưởng.
Vào tháng 1, Ngân hàng Nhật Bản đã tăng lãi suất nhẹ, đưa lãi suất ngắn hạn lên 0,5%, phát đi tín hiệu rời khỏi chính sách lãi suất bằng 0. Tuy nhiên, cuộc khảo sát mới nhất cho thấy, đa số các nhà kinh tế cho rằng ít nhất cho đến tháng 9, Ngân hàng Nhật Bản sẽ không có động thái gì, chỉ một số ít dự báo rằng sẽ tăng lãi suất lần nữa trước cuối năm. Về điều này, ông Ueda phản hồi rằng, chính sách tương lai sẽ "như tháo dỡ một dụng cụ tinh vi", đánh giá dữ liệu một cách thận trọng hàng tháng.
Kiểm tra sức chịu đựng của lạm phát: Nhịp độ tăng lãi suất là then chốt
Áp lực đằng sau lạm phát không chỉ nằm ở dữ liệu giá, mà còn thử thách khả năng chịu đựng của cấu trúc kinh tế Nhật Bản. Năm ngoái, Ngân hàng Nhật Bản kết thúc chính sách tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài mười năm, đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn "Abenomics". Thách thức hiện nay là làm thế nào để kiểm soát lạm phát mà không tiêu diệt động lực kinh tế vừa mới phục hồi.
Dự báo từ ngân hàng trung ương cho thấy, đến nửa sau của năm tài chính 2027, lạm phát cơ bản có thể ổn định quanh mức 2%. Nhưng ông Ueda cảnh báo rằng, sự bất định rất cao, đặc biệt là nếu giá các mặt hàng thiết yếu như gạo tiếp tục mất kiểm soát, sẽ gây ra cú sốc thực sự đến niềm tin tiêu dùng và có thể buộc ngân hàng trung ương phải bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất sớm hơn dự kiến.
Ảnh hưởng thị trường: Xu hướng của đồng Yên được chú ý
Trước bối cảnh lạm phát, sự đánh giá của thị trường về triển vọng tăng lãi suất của Nhật Bản cũng bắt đầu có những thay đổi tinh tế. Trong ngắn hạn, việc lạm phát gia tăng có thể khiến đồng Yên mạnh lên nhẹ, đặc biệt là trong bối cảnh đô la suy yếu hoặc kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bước vào chu kỳ hạ lãi suất. Tuy nhiên, khi nền kinh tế Nhật Bản vẫn đối mặt với nhu cầu bên ngoài yếu và niềm tin của doanh nghiệp trong nước còn thấp, ngân hàng trung ương có thể sẽ không đẩy nhanh tiến độ tăng lãi suất.
Trong vài tháng tới, nhà đầu tư cần chú ý đến ba biến số quan trọng: Thứ nhất, liệu tăng trưởng tiền lương và lạm phát của Nhật Bản có tiếp tục vượt dự kiến hay không; Thứ hai, nhịp độ điều chỉnh chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ; Thứ ba, liệu chính phủ Nhật Bản có can thiệp vào thị trường ngoại hối để kiềm chế rủi ro giảm giá của đồng Yên hay không.
Vào lúc 10:49 giờ Bắc Kinh, tỷ giá đô la đổi Yên Nhật là 142.34/35, thị trường tiếp tục chờ đợi tín hiệu chính sách tiếp theo của Ngân hàng Nhật Bản.
