Bộ Tài chính gợi ý phương án dự phòng
Ngày 1/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, ông Besenert hiếm khi tiết lộ rằng Nhà Trắng đang chuẩn bị cái gọi là "Kế hoạch thuế quan B". Ông chỉ ra rằng chính quyền Trump đã chuẩn bị cho đường lối chiến lược dựa vào thuế quan và tin rằng Tòa án Tối cao cuối cùng sẽ ủng hộ quyền của Tổng thống dưới Đạo luật Quyền Kinh tế Quốc tế Khẩn cấp (IEEPA) để áp đặt thuế quan toàn diện. Ông Besenert nhấn mạnh rằng mục tiêu của chính phủ không chỉ là giải quyết thâm hụt thương mại lâu dài mà còn ngăn chặn các loại ma túy như fentanyl chảy vào Mỹ.
Tranh cãi pháp lý bước vào giai đoạn then chốt
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tòa án Phúc thẩm Liên bang Mỹ ngày 29/8 đã quyết định rằng phần lớn các biện pháp thuế quan của chính quyền Trump vượt quá quyền lực pháp lý của Tổng thống. Tuy nhiên, tòa án cho phép các thuế quan liên quan duy trì đến ngày 14/10 để Nhà Trắng có thể kháng án lên Tòa án Tối cao.
Giới pháp lý rộng rãi cho rằng vụ kiện này sẽ trở thành một sự kiện tiêu biểu để kiểm nghiệm ranh giới quyền hành chính. Nếu Tòa án Tối cao phán quyết ủng hộ Tổng thống, chính phủ Mỹ trong tương lai có thể linh hoạt hơn khi lấy danh nghĩa an ninh quốc gia để thực hiện các can thiệp thương mại rộng rãi.
Giải thích của chuyên gia: Kế hoạch B không phải là suy nghĩ bộc phát
Theo thị trường, phát biểu của ông Besenert không gây bất ngờ. Nhiều chuyên gia phân tích cho rằng, trong các tháng qua, Mỹ đã thường xuyên khởi động các cuộc điều tra 232 và các biện pháp thương mại khác, đã phát đi tín hiệu rằng chính phủ đang tìm kiếm con đường thuế quan thay thế. Nói cách khác, Kế hoạch B không phải là sự chắp vá vội vàng mà là một phần của chiến lược lâu dài.
Một số nhà quan sát chỉ ra rằng chính quyền Trump đang khai thác một "hộp công cụ đa tầng": một mặt sử dụng IEEPA để cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho thuế quan; mặt khác kết hợp điều tra và lệnh hành chính đối với các ngành công nghiệp cụ thể, tăng cường tính linh hoạt trong sự đàm phán thương mại.
Những lo ngại từ thị trường quốc tế và đối tác thương mại
Việc tiết lộ Kế hoạch thuế quan B nhanh chóng gây ra lo ngại ở bên ngoài. Nếu Tòa án Tối cao cuối cùng ủng hộ Nhà Trắng, điều này có nghĩa là Mỹ có thể duy trì công cụ thuế quan quy mô lớn dưới khung pháp lý trong thời gian dài, tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhiều nước ở châu Âu và châu Á đang theo dõi sát sao động thái này. Có phân tích cho rằng Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu có thể sẽ đệ đơn kiện lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trong khi các quốc gia thị trường mới nổi lo ngại rằng ngành công nghiệp xuất khẩu phụ thuộc vào Mỹ sẽ phải đối mặt với một vòng căng thẳng mới.
Tác động tiềm tàng đối với kinh tế Mỹ
Trong phạm vi trong nước, các biện pháp thuế quan mới có thể được xem là biện pháp củng cố ngành sản xuất, nhưng cũng có thể đẩy giá hàng tiêu dùng lên cao, gia tăng gánh nặng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ. Đặc biệt, các ngành phụ thuộc nhập khẩu cao như đồ nội thất, thiết bị gia dụng và ô tô, nếu một đợt thuế quan mới chính thức được thực hiện, chắc chắn sẽ đối mặt với áp lực tăng chi phí và giảm nhu cầu.
Một số nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu mục tiêu chính trị chi phối chính sách thương mại, sự không chắc chắn trong việc định giá thị trường sẽ càng tăng, thị trường vốn có thể phản ánh trước rủi ro, dẫn đến biến động tăng.
Sự kết hợp giữa chính trị và kinh tế
Chính quyền Trump kiên quyết thúc đẩy chính sách thuế quan, không chỉ có suy xét chiến lược mà còn mang đậm màu sắc chính trị. Trong bối cảnh bầu cử trong nước đang tới gần, các biện pháp thuế quan được đóng gói như là biện pháp "bảo vệ người lao động Mỹ" và "đánh bại các mối đe dọa bên ngoài", điều này cũng làm cho chính sách của họ mang tính gây tranh cãi hơn.
Tuy nhiên, phần lớn các chuyên gia nhắc nhở rằng nếu làm suy yếu quy tắc quốc tế vì mục tiêu chính trị, chi phí dài hạn có thể cao hơn nhiều so với lợi ích ngắn hạn. Một khi hành động của Mỹ gây ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn cầu, chủ nghĩa bảo hộ thương mại có thể tái xuất hiện, làm lung lay nền tảng của hệ thống thương mại tự do.
Phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ là bước ngoặt quan trọng
Trong những tuần tới, sự chấp nhận và phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao sẽ trở thành tâm điểm của thị trường và chính trường quốc tế. Một khi phán quyết ủng hộ Nhà Trắng, Kế hoạch thuế quan B của chính quyền Trump có thể hoàn toàn tiến hành, cấu trúc thương mại toàn cầu có thể đón nhận một bước ngoặt mới.
Ngược lại, nếu phán quyết hạn chế quyền lực của Tổng thống, có thể buộc Mỹ tìm cách hợp tác với Quốc hội mới, thậm chí điều chỉnh lộ trình chính sách hiện tại. Dù kết quả ra sao, cuộc tranh chấp thuế quan này chắc chắn sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến con đường kinh tế toàn cầu trong tương lai.
