Quốc tế Tiền tệ Quỹ (IMF) dự báo mới nhất cho thấy, nền kinh tế Đức sẽ co lại trong năm 2023, biến nó thành thành viên duy nhất trong Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) chính thức rơi vào suy thoái, biệt danh "bệnh nhân châu Âu" một lần nữa lặng lẽ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông lớn. Đức lần đầu tiên được đặt biệt danh này vào năm 1998, khi nước này đang đối mặt với thách thức kinh tế sau khi thống nhất.
Tuy nhiên, một số nhà kinh tế học cho rằng biệt danh này không mô tả một cách công bằng và chính xác hiệu suất kinh tế của Đức. Holger Schmieding, chính kinh tế học gia hàng đầu của Berenberg Economics, tuần trước đã bày tỏ rằng việc gọi một nền kinh tế có tỷ lệ việc làm cao, nhiều vị trí công việc trống là "bệnh nhân châu Âu" quả thực không phù hợp.
Mặc dù Đức rơi vào suy thoái trong quý đầu tiên của năm 2023, nhưng Đức hiện tại đã có những khác biệt đáng kể so với lần trước khi nước này được mệnh danh là "bệnh nhân châu Âu", bao gồm áp lực từ những thách thức chính trị địa lý bên ngoài và tình hình kinh tế toàn cầu chậm lại. Stefan Kooths, giám đốc nghiên cứu chu kỳ kinh doanh và tăng trưởng tại Viện Kinh tế Thế giới Kiel, trong cuộc phỏng vấn với CNBC cho biết, những vấn đề kéo lùi nền kinh tế Đức có thể được phân thành hai loại rõ ràng: một là vấn đề chu kì liên quan đến triển vọng kinh tế toàn cầu và một là vấn đề cấu trúc bắt nguồn từ chính Đức.
Carsten Brzeski, giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu và phân tích trưởng về khu vực đồng euro tại ING Research, cho biết, điểm khác biệt lớn nhất của Đức hiện tại so với những năm 90 của thế kỷ trước và đầu thế kỷ này là Đức hiện đang đối mặt với "ngược gió" chu kỳ kinh tế. Sự sụt giảm kinh tế sau đại dịch của Trung Quốc đã tác động đến các quốc gia sản xuất trên toàn thế giới, trong khi lãi suất cao hơn và giá năng lượng cũng ảnh hưởng lớn đến các quốc gia sản xuất.
Là một trong những quốc gia sản xuất quan trọng nhất của khu vực euro và toàn cầu, xuất khẩu của Đức chủ yếu tập trung vào các ngành như ô tô, máy móc, dụng cụ và hóa chất, những ngành này phụ thuộc vào sự biến động của kinh tế. Sau khi các quốc gia chính trên toàn thế giới nới lỏng kiểm soát dịch bệnh, ngành xuất khẩu của Đức không thấy sự tăng trưởng như kỳ vọng.
Theo dữ liệu từ Văn phòng Thống kê Liên bang (federal statistics office) của Đức, giá trị hàng hóa mà Đức xuất khẩu sang các quốc gia khác trong tháng 6 chỉ tăng 0.1% so với tháng trước, trong khi xuất khẩu của Trung Quốc vào tháng 6 giảm 5.9% so với tháng trước, sự yếu kém trong xuất khẩu khiến Đức lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ phải đối mặt với thâm hụt thương mại.
So với "ngược gió" chu kỳ của kinh tế, vấn đề cấu trúc bên trong mới là chìa khóa để Đức thoát khỏi hình ảnh "bệnh nhân". Joerg Kraemer, chính kinh tế gia tại Deutsche Bank, cho biết, không có kế hoạch cải cách toàn diện đáng tin cậy là nguyên nhân cơ bản khiến kinh tế Đức không thể hiện tốt. Đức cần giảm thuế doanh nghiệp, tăng tốc độ xử lý thủ tục, đầu tư nhiều hơn vào đường xá, cầu cảng, và cơ sở hạ tầng số, nâng cao sức cạnh tranh của giá điện.
Kooths cho biết, từ năm 1991, số giờ làm việc tại Đức đã giảm liên tục. Là quốc gia có dân số già hóa nghiêm trọng nhất châu Âu, nếu không tiến hành các cải cách liên quan, sẽ khó có thể thay đổi tình hình suy giảm của ngành sản xuất và tăng trưởng kinh tế mà Đức tự hào.
Ngoài ra, chịu ảnh hưởng từ “Chiến lược Hiệu quả Năng lượng 2050”, sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát, Đức cùng với các quốc gia châu Âu khác đang gặp phải khó khăn về cung cấp năng lượng. Việc Đức đóng cửa ba nhà máy điện hạt nhân cuối cùng vào tháng 4 đã làm trầm trọng thêm tình hình thiếu hụt năng lượng trong nước. Siegfried Russwurm, chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Đức, trong một cuộc phỏng vấn gần đây cho biết, do ảnh hưởng của chi phí năng lượng và các yếu tố khác, nhiều doanh nghiệp Đức hoạt động tốt trên phạm vi toàn cầu, nhưng lại đang gặp khó khăn lớn trong nước.
