Quan hệ thương mại Mỹ-Indonesia căng thẳng, thỏa thuận bị đình trệ
Thỏa thuận thương mại quan trọng giữa Mỹ và Indonesia đạt được vào tháng 7 năm nay hiện đang đối mặt với nguy cơ bị phá vỡ. Để tránh thỏa thuận bị vô hiệu hoàn toàn, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đang tiến hành các hoạt động ngoại giao khẩn cấp, cố gắng đưa Indonesia trở lại khung đàm phán. Thỏa thuận này ban đầu nhằm giảm căng thẳng kinh tế thương mại Mỹ-Indonesia, nhưng trong quá trình thực hiện đã lộ ra nhiều mâu thuẫn sâu sắc, khiến sự hợp tác của hai bên bị thoái lui.
Theo thông tin, thỏa thuận này liên quan đến nhiều lĩnh vực như giảm thuế, tiếp cận thị trường và kinh tế số. Mỹ cam kết giảm các thuế quan cao sắp được thực thi đối với Indonesia, trong khi Indonesia phải nhượng bộ về cải thiện quản lý và mở cửa thương mại. Tuy nhiên, ngay trước khi thỏa thuận có hiệu lực, hai nước đã có bất đồng lớn về "ai nên thực hiện cam kết trước".
Mỹ cho rằng Indonesia chưa thực hiện cam kết mở cửa, tiếp cận thị trường trở thành điểm tranh cãi chính
Các quan chức Mỹ cho biết, phía Indonesia chưa dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan như yêu cầu thẩm định sản phẩm nông nghiệp, cơ chế tiêu chuẩn công nghiệp cũng như hạn chế thương mại số theo yêu cầu của thỏa thuận. Phía Mỹ nhận định, những trở ngại này làm cho doanh nghiệp Mỹ khó tiếp cận thị trường Indonesia, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng cạnh tranh của họ.
Phân tích nội bộ của Chính phủ Mỹ chỉ ra rằng, chính sách bảo vệ ngành liên quan của Indonesia vẫn duy trì mạnh mẽ, đặc biệt là thiết lập các rào cản cao trong lĩnh vực thực phẩm và sản xuất, khiến cho các nhà xuất khẩu Mỹ không thể thu được lợi ích thực tế từ ưu đãi thuế quan.
Ngoài ra, Mỹ muốn thêm vào thỏa thuận "cơ chế giám sát định kỳ và minh bạch", nhằm đảm bảo thực hiện quy tắc trong tương lai. Nhưng Indonesia cho rằng những điều khoản này có thể ảnh hưởng tới chủ quyền kinh tế của mình, gây ra sự phản đối mạnh mẽ.
Một nguồn tin ngoại giao quen thuộc với tiến trình đàm phán cho biết: “Indonesia nhận thấy một số điều khoản Mỹ đề xuất vượt ra khỏi phạm vi thương mại, mang tính chất chính trị.” Sự giải thích khác nhau về quy tắc khiến thỏa thuận rơi vào bế tắc.
Indonesia nhấn mạnh chủ quyền quốc gia, phản bác cho rằng Mỹ gây sức ép quá mức
Phía Chính phủ Indonesia khẳng định, Mỹ chỉ nhấn mạnh yêu cầu mở cửa, nhưng lại bỏ qua nhu cầu phát triển kinh tế và quyền chủ quyền về quản lý của Indonesia. Đối với các điều khoản minh bạch quản lý mà phía Mỹ đưa ra, các quan chức Indonesia cho rằng yêu cầu này sẽ ảnh hưởng tới tính linh hoạt trong việc xây dựng chính sách ngành.
Indonesia nhấn mạnh, Mỹ không đủ xem xét đến đặc điểm cơ cấu kinh tế của đất nước mình và sự cần thiết bảo vệ ngành chiến lược. Các học giả Indonesia chỉ ra, nếu dỡ bỏ toàn bộ các rào cản phi thuế quan, có thể khiến các nhà sản xuất địa phương đối mặt với cạnh tranh khốc liệt, ảnh hưởng đến sự ổn định thị trường.
Cả hai bên đều kiên định với quan điểm của mình, khiến cho thỏa thuận khó có thể tiến triển trong các nội dung cốt lõi.
Đại diện Thương mại Mỹ khẩn trương đi thăm, tránh để thỏa thuận "chỉ còn tên trên giấy"
Để ngăn chặn thỏa thuận bị phá vỡ, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã trực tiếp tới Indonesia trong tuần này để gặp gỡ Bộ trưởng Kinh tế Koordinator Airlangga Hartarto của nước này. Mục tiêu của chuyến thăm này rất rõ ràng, đó là lấy lại lời hứa mở cửa của Indonesia đạt được vào tháng 7, đồng thời làm dịu căng thẳng ngoại giao do các tranh chấp về chủ quyền gây ra.
Các nhà phân tích cho rằng, chuyến thăm của Greer không chỉ để cứu vãn thỏa thuận, mà còn để tránh mối quan hệ giữa Mỹ và một trong những nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á rơi vào tình trạng căng thẳng kéo dài. Vị trí của Indonesia trong chiến lược kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng tăng, việc thỏa thuận tan vỡ có thể ảnh hưởng đến hợp tác khu vực trong tương lai.
Triển vọng thỏa thuận không rõ ràng, quan hệ hai bên có thể phức tạp hơn
Khi mà mâu thuẫn về quản lý, thuế quan và vấn đề chủ quyền tiếp tục gia tăng, ngoại giới dự đoán rằng việc Mỹ và Indonesia hoàn toàn giải quyết tranh chấp trong thời gian ngắn là điều khó khăn. Nếu hợp đồng cuối cùng không thể kích hoạt lại, sẽ tạo ra sự không chắc chắn cho kế hoạch đầu tư và chuỗi cung ứng của hai quốc gia, cũng ảnh hưởng đến bố trí kinh tế của Mỹ trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Các chuyên gia trong ngành cho biết, đường đi của thỏa thuận trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc liệu hai bên có sẵn sàng thỏa hiệp trong các điều khoản quan trọng hay không, cũng như có thể xây dựng một cơ chế thực thi mà cả hai bên đều chấp nhận được hay không.
