Cục Dự trữ Liên bang và Bộ Tài chính có thể do cùng một người lãnh đạo?
Gần đây tại Washington lan truyền thông tin rằng Trump đang cân nhắc bổ nhiệm Bộ trưởng Tài chính đương nhiệm, Scott Besant, làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang tiếp theo. Ý tưởng này đã gây ra chấn động lớn trong lĩnh vực chính trị và tài chính, các nhà phân tích thị trường, học giả pháp luật và thậm chí cả thượng nghị sĩ của hai đảng đã đặt câu hỏi về tính khả thi và rủi ro của kế hoạch này.
Mặc dù không có luật lệ nào cấm điều này, nhưng động thái này sẽ thách thức hệ thống phân quyền giữa chính sách tiền tệ và tài khóa mà Hoa Kỳ đã duy trì từ năm 1951. Cốt lõi của hệ thống này là tách biệt quản lý nợ quốc gia và điều tiết lãi suất để bảo vệ tính trung lập và chuyên nghiệp của hoạt động ngân hàng trung ương.
Phân công lao động tuy không bị luật cấm rõ ràng, nhưng sẽ bị ảnh hưởng
Lịch sử của Cục Dự trữ Liên bang từng có giai đoạn đầu chấp nhận các Bộ trưởng Tài chính làm thành viên hội đồng, nhưng sau Thế chiến II, để ngăn ngừa công cụ chính sách tiền tệ bị chi phối bởi mục tiêu tài khóa, vai trò của hai bên đã được phân chia rõ ràng. Ngày nay, hệ thống này là biểu tượng của tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang, đồng thời là cơ sở để các nhà đầu tư toàn cầu đánh giá tính minh bạch trong quản lý kinh tế của Hoa Kỳ.
Nếu Bộ trưởng Tài chính can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền tệ, điều này có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ hệ thống, gây lo ngại về việc "in tiền bù đắp thâm hụt tài khóa". Mặc dù Besant có uy tín nhất định trong chính sách tài khóa, nhưng sự chồng chéo vai trò này rất có thể dẫn đến quá trình lập chính sách bị mất cân bằng thậm chí bị chi phối bởi lợi ích đảng phái.
Tâm lý thị trường cảnh giác cao độ, biến động tài sản rủi ro gia tăng
Những năm gần đây, Cục Dự trữ Liên bang đã nhiều lần rơi vào xoáy chính trị vì vấn đề ứng phó lạm phát, và đề nghị "kép" này lại tiếp tục làm tăng nỗi bất an cho các nhà đầu tư. Trước đó, chính sách thuế quan và kêu gọi cắt giảm lãi suất của chính quyền Trump đã khiến thị trường trái phiếu chịu biến động mạnh, lợi suất trái phiếu tăng vọt.
Các nhà phân tích thị trường lo ngại rằng nếu Besant điều hành cả chính sách lãi suất và tài khóa, ông có thể khó chống lại yêu cầu can thiệp ngắn hạn của tổng thống vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế, gây bất lợi cho việc kiểm soát lạm phát dài hạn.
Đặc biệt, trong bối cảnh tổng nợ của Hoa Kỳ tiếp tục tăng, nếu các nhà hoạch định chính sách mất đi sự độc lập, điều này sẽ làm lung lay thêm niềm tin đối với độ tin cậy của đồng USD.
Hiệu ứng chính trị có thể lấn át kết quả kinh tế
Hiện tại, môi trường thực thi chính sách của Cục Dự trữ Liên bang đã trở nên phức tạp hơn do cuộc bầu cử sắp tới và áp lực giảm lãi suất liên tục từ Trump. Thông tin Besant có thể đảm nhiệm hai chức vụ, mặc chưa được xác nhận, trong ngữ cảnh chính trị của năm bầu cử, có thể bị xem là công cụ để tổng thống củng cố quyền kiểm soát.
Và ở cấp độ thực hành chính sách, sắp xếp này có thể tạo ra mâu thuẫn nội bộ trong phối hợp. Ví dụ, Bộ Tài chính có thể chủ trương phát hành trái phiếu để kích thích kinh tế, còn Cục Dự trữ Liên bang lại tìm cách tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, dẫn đến xung đột trực tiếp.
Nếu Besant đảm nhiệm cả hai vai trò, chắc chắn sẽ đối mặt với áp lực chính trị lớn hơn và xung đột chức năng, khó khăn trong duy trì cân bằng giữa ý chí của tổng thống và ý kiến của các thành viên hệ thống bỏ phiếu của Cục Dự trữ Liên bang.
Kinh nghiệm quốc tế và tiếng nói học thuật nhắc nhở "không thể vượt qua giới hạn"
Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, việc tập trung cả chức năng tiền tệ và tài khóa vào một người rất dễ dẫn đến tầm nhìn chính sách ngắn hạn và rủi ro lạm phát. Trong lịch sử, sự phối hợp chặt chẽ giữa Nixon và Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Arthur Burns từng bị chỉ trích là dẫn đến cái bóng "stagflation" của thập niên 1970.
Giới kinh tế học có cái nhìn thận trọng trước động thái này của Trump. Bất kể là từ góc độ "quản lý tài khóa" hay từ góc độ quản trị hệ thống, các học giả và người trong thị trường đều lo ngại, điều này sẽ gây thiệt hại lớn cho cơ chế cân bằng của hệ thống.
Uy tín của Cục Dự trữ Liên bang có thể bị thử thách
Khi nền kinh tế Hoa Kỳ đang cố gắng duy trì ổn định giữa lạm phát cao và nợ cao, uy tín chính sách của Cục Dự trữ Liên bang trở thành tài sản quan trọng cho vị thế lãnh đạo tài chính toàn cầu của mình. Nếu trong tương lai xuất hiện dấu hiệu chính sách không nhất quán hay bị ảnh hưởng bởi chính trị, điều này có thể làm tổn hại đến uy tín thị trường.
Thị trường kỳ vọng, bất kể liệu kế hoạch "hai chức vụ của Besant" có trở thành hiện thực hay không, tin đồn này đã phơi bày rõ ràng mối quan hệ căng thẳng hiện nay giữa áp lực tài khóa và chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh tinh thần phi đô la hóa toàn cầu đang gia tăng, liệu thiết kế hệ thống của Mỹ có còn đảm bảo được tính độc lập trong quyết định không, sẽ là một "bài kiểm tra lòng tin" thực sự.
