Liên minh cầm quyền thất bại trong bầu cử, chính trường Nhật Bản lại nổi sóng
Ngày 21 tháng 7, kết quả bầu cử Thượng viện Nhật Bản đã được công bố, liên minh cầm quyền của Đảng Dân chủ Tự do và Đảng Công Minh đã mất quyền kiểm soát đa số ghế, tạo ra tình trạng mất cân đối trong cấu trúc cầm quyền hiếm thấy kể từ năm 1955. Dù tình hình không thuận lợi, Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba công khai cho biết sẽ tiếp tục giữ chức thủ tướng mà không cân nhắc từ chức. Phát ngôn này dù thể hiện sự kiên định chính trị của ông nhưng không thể xua tan lo ngại của thị trường về sự bất ổn của chính trường Nhật Bản.
Theo NHK đưa tin, liên minh cầm quyền cuối cùng chỉ giành được 46 ghế, thấp hơn mức cần thiết là 50 ghế để duy trì đa số tại Thượng viện. Đây cũng là lần thứ hai Ishiba thể hiện yếu kém trong bầu cử toàn quốc kể từ khi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái. Dù ông khẳng định "trách nhiệm trên vai", áp lực từ trong và ngoài đảng đang dần gia tăng.
Bất mãn dân chúng gia tăng, chủ nghĩa dân túy nổi lên
Cuộc bầu cử lần này phản ánh sự bất mãn mạnh mẽ của cử tri trước tình trạng lạm phát kéo dài và chi phí sinh hoạt tăng cao. Một số đảng đối lập nhỏ, đặc biệt là đảng chủ trương giảm thuế và chống nhập cư, đã tranh thủ chiếm lấy sự ủng hộ của cử tri trung dung, ép dồn cử tri truyền thống của đảng cầm quyền.
Các nhà phân tích chính trị chỉ ra rằng cuộc bầu cử lần này không chỉ là sự phủ nhận về chính sách mà còn là sự phán xét về phong cách cầm quyền hiện tại. Nhiều cuộc khảo sát cho thấy tỷ lệ ủng hộ Đảng Dân chủ Tự do liên tục giảm từ đầu năm, trong khi kế hoạch "tăng trưởng chia sẻ toàn dân" của Ishiba không nhận được sự chấp nhận rộng rãi trong thực tế kinh tế.
Định hướng chính sách đối mặt áp lực tái đánh giá
Khi tính chính danh cầm quyền của Ishiba bị tổn hại, thị trường dự đoán chính phủ sẽ phải nhượng bộ phe đối lập trong việc thúc đẩy chính sách sau này. Trong đó, các vấn đề chính sách như giảm thuế tiêu dùng, mở rộng chi tiêu công có thể được đưa lại vào chương trình nghị sự, gây thêm áp lực cho tài chính chính phủ.
Có phân tích cho rằng, kết quả bầu cử lần này có thể đánh dấu sự thất bại từng phần của “kinh tế học Ishiba”, cần đưa ra một loạt chính sách mới mang tính đáp ứng xã hội hơn. Nếu liên minh cầm quyền tiếp tục thất bại trong cuộc bầu cử Hạ viện mùa thu, nguy cơ bầu cử sớm sẽ không thể bỏ qua.
Yên Nhật mạnh lên, thị trường trái phiếu chú ý tới kỷ luật tài khóa
Kết quả bầu cử được công bố, đồng yên Nhật tăng nhanh 0,5% trong phiên giao dịch sáng, cho thấy sự gia tăng của tâm lý tránh rủi ro. Trong khi đó, thị trường chứng khoán và trái phiếu Nhật Bản do kỳ nghỉ lễ công cộng chưa mở cửa, thị trường chưa phản ánh đầy đủ sự biến chuyển chính trị lần này.
Các nhà đầu tư rất chú ý liệu Nhật Bản có đưa ra kích thích tài khóa quy mô lớn để lấy lại lòng dân hay không. Vài tháng qua, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản liên tục tăng cao, một phần do nghi ngờ về tính bền vững của tài chính chính phủ. Trong bối cảnh hiện tại, nếu chính sách chuyển hướng nới lỏng mà thiếu nguồn vốn rõ ràng, lo ngại về tín dụng chủ quyền của Nhật Bản sẽ càng gia tăng.
Thách thức cho Shigeru Ishiba chưa kết thúc
Đối mặt với tình huống mất đa số tại cả hai viện chưa từng có trong lịch sử, liệu Shigeru Ishiba có thực sự dẫn dắt chính phủ ổn định chuyển tiếp vẫn là một dấu hỏi lớn. Việc giữ chức của ông không chỉ phải đối mặt với thách thức trong đảng mà còn cần tái thiết niềm tin của thị trường và cử tri.
Trong vài tuần tới, việc nội các chính phủ có tái cấu trúc hay không, và liệu có thúc đẩy các giải pháp "thỏa hiệp" hay không sẽ là những chỉ số then chốt để đo lường khả năng cầm quyền bền bỉ của ông. Đồng thời, dư luận cũng sẽ theo dõi chặt chẽ liệu đàm phán thương mại giữa Nhật Bản và Mỹ có bị đình trệ do tình hình chính trị bất ổn của Nhật, ảnh hưởng đến bố cục kinh tế toàn khu vực Châu Á.
