Theo dữ liệu mới nhất do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố vào thứ Ba, mặc dù quy mô tài sản ròng nước ngoài của Nhật Bản đã đạt mức cao kỷ lục, nhưng đến cuối năm 2024, Nhật Bản lần đầu tiên trong 34 năm đã mất vị trí quốc gia chủ nợ lớn nhất thế giới, bị Đức vượt qua. Sự thay đổi này nhấn mạnh tầm quan trọng của biến động tỷ giá hối đoái và hiệu suất tài khoản vãng lai đối với cấu trúc tài sản quốc gia.
Theo dữ liệu, tính đến tháng 12 năm 2024, số dư tài sản ròng nước ngoài của Nhật Bản là 533,05 nghìn tỷ yên (khoảng 3,7 nghìn tỷ đô la Mỹ), tăng 13% so với năm trước, lập kỷ lục lịch sử. Tuy nhiên, sau khi quy đổi, số dư tài sản ròng nước ngoài của Đức lên tới 569,7 nghìn tỷ yên, lần đầu tiên vượt qua Nhật Bản, đứng đầu thế giới. Trung Quốc đứng thứ ba với 516,3 nghìn tỷ yên.
Sự trỗi dậy của Đức được hưởng lợi từ thặng dư tài khoản vãng lai khổng lồ. Năm 2024, Đức đạt thặng dư tài khoản vãng lai 248,7 tỷ euro, chủ yếu nhờ vào hiệu suất xuất khẩu mạnh mẽ. So với đó, thặng dư tài khoản vãng lai của Nhật Bản trong năm đó là 29,4 nghìn tỷ yên (khoảng 180 tỷ euro), thấp hơn rõ rệt so với Đức.
Ngoài ra, tỷ giá euro so với yên năm ngoái đã tăng khoảng 5%, cũng mở rộng thêm tài sản ròng nước ngoài của Đức tính bằng yên, từ đó làm nổi bật lợi thế dẫn đầu của họ ở mặt thống kê. Đà giảm giá của yên dù nâng cao giá trị sổ sách của tài sản nước ngoài của Nhật Bản, nhưng cũng đồng thời nâng cao tỷ lệ tài sản nợ của vốn nước ngoài tại Nhật Bản, phần nào bù đắp ưu thế tăng trưởng tài sản.
Cụ thể hơn, tính đến cuối năm 2024, tổng tài sản của Nhật Bản tại nước ngoài đạt 1.659,22 nghìn tỷ yên, tăng trưởng 11,4%, đánh dấu năm thứ 16 liên tiếp tăng trưởng. Trong khi đó, tài sản nợ nước ngoài, tức tài sản mà vốn nước ngoài nắm giữ tại Nhật Bản, cũng tăng lên 1.125,97 nghìn tỷ yên, tăng 10,7% hàng năm, đánh dấu năm thứ 6 liên tiếp tăng trưởng.
Bộ Tài chính chỉ ra, phía sau sự tăng trưởng tài sản là việc các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư trực tiếp trên toàn cầu, đặc biệt là tại Mỹ và Anh. Năm 2024, các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đáng kể trong các lĩnh vực tài chính, bảo hiểm, bán lẻ, thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đối với việc bố trí toàn cầu.
Nhìn về tương lai, liệu Nhật Bản có thể giành lại vị trí "ghế đầu" trong các quốc gia chủ nợ toàn cầu hay không sẽ phụ thuộc lớn vào chiến lược đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh có thể xuất hiện sự không chắc chắn thương mại từ chính sách thuế mới của Tổng thống Mỹ Trump. Một số doanh nghiệp có thể chọn chuyển năng lực sản xuất hoặc tài sản sang Mỹ để giảm thiểu rủi ro chính sách, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc tài sản nước ngoài trong tương lai.
