Tổng thống Nga Putin đã bất ngờ đề xuất tổ chức một cuộc gặp trực tiếp "không điều kiện tiên quyết" với Tổng thống Ukraine Zelensky tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào rạng sáng ngày 11 tháng 5 theo giờ địa phương. Phát biểu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế. Tổng thống Ukraine Zelensky ngay lập tức đáp lại rằng ông sẽ chờ đợi Putin vào thứ Năm và hy vọng phía Nga thể hiện “sự chân thành thực sự”.
Mặc dù Putin tuyên bố trong bài phát biểu trên truyền hình rằng ông "sẵn sàng đàm phán vô điều kiện", nhưng cố vấn cấp cao của Điện Kremlin, Yuri Ushakov, sau đó tiết lộ rằng Nga cho rằng cuộc đàm phán nên dựa trên dự thảo hòa bình bị Ukraine từ chối vào năm 2022, cũng như tình hình kiểm soát hiện tại trên chiến trường. Dự thảo này yêu cầu Ukraine chấp nhận vị thế trung lập và công nhận chủ quyền của Nga đối với một phần miền Đông Ukraine và Crimea, điều này giống như một "bản đầu hàng" đối với Kiev. Mặc dù phản hồi của Zelensky có vẻ tích cực, nhưng ông cảnh báo “không chơi trò thủ đoạn nữa”, bày tỏ sự nghi ngờ sâu sắc về động cơ của phía Nga.
Trong khi đó, Mỹ và nhiều nước châu Âu đã thông qua đặc phái viên tổng thống Kellogg vào ngày 10 tháng 5 để gây áp lực lên Nga, yêu cầu nước này đồng ý với một kế hoạch “ngừng bắn vô điều kiện” kéo dài 30 ngày, nếu không sẽ khởi động một vòng trừng phạt nghiêm khắc mới. Putin thẳng thừng từ chối điều này, gọi kế hoạch này là "tối hậu thư trơ trẽn" và nhấn mạnh rằng cần phải quay lại thảo luận về những vấn đề gốc rễ của xung đột. Bộ Ngoại giao Nga cũng duy trì lập trường cứng rắn. Trái lại, cựu Tổng thống Mỹ Trump bất ngờ kêu gọi Zelensky bỏ qua thủ tục ngừng bắn, trực tiếp đàm phán với Putin, cho thấy sự khác biệt tinh tế về chiến lược giữa Mỹ và châu Âu.
Địa điểm đề xuất cho cuộc gặp lần này - Thổ Nhĩ Kỳ, một lần nữa được đặt vào trung tâm của vai trò hòa giải. Thổ Nhĩ Kỳ đã tích cực làm trung gian đàm phán hòa bình trong giai đoạn đầu của xung đột Nga-Ukraine năm 2022, tuy nhiên cuối cùng không thành công. Hiện nay tiếp tục đảm nhiệm vai trò chủ nhà, việc Thổ Nhĩ Kỳ có thể thúc đẩy tiến triển thực chất hay không vẫn là điều chưa thể xác định. Putin không nói rõ liệu ông có đích thân đến không, phía Nga có thể cử đại diện cao cấp thử nghiệm, nếu vậy, phía Ukraine có thể sẽ cáo buộc "phía Nga tránh né hòa bình", nhằm tranh thủ sự đồng cảm và viện trợ quốc tế.
Trên chiến trường, gần đây quân đội Nga đã tăng cường tấn công theo hướng Kharkiv, trong khi Ukraine dựa vào viện trợ quân sự phương Tây để cố gắng giữ vững chiến tuyến. Zelensky cho biết sẽ khởi động các hoạt động ngừng bắn vào thứ Hai tuần tới, nhưng nhấn mạnh rằng nếu phía Nga vi phạm thỏa thuận, quân Ukraine sẽ tiến hành “đòn trả đũa tương đương”. Các nhà phân tích cho rằng, kế hoạch ngừng bắn của phía Ukraine có thể là để giành lấy thời gian nghỉ ngơi trên chiến trường hoặc có thể là để chuẩn bị cho một đợt viện trợ quân sự mới.
Hiện tại, tình hình phức tạp và động thái liên tục thay đổi, cả hai bên Nga và Ukraine đều đang vận động vì lợi ích chính trị và chiến lược riêng. Cái gọi là "đàm phán vô điều kiện" rốt cuộc là cơ hội cho hòa bình hay chỉ là chiến thuật, vẫn cần sự quan sát liên tục từ cộng đồng quốc tế.
