Một báo cáo mới nhất cho thấy tình trạng tắc nghẽn tại các cảng chính ở Châu Âu ngày càng trầm trọng, đang gây ra phản ứng dây chuyền đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, có thể ảnh hưởng đến thị trường Châu Á và Mỹ trong vài tuần tới và làm gia tăng giá cước vận tải biển toàn cầu.
Theo báo cáo từ công ty tư vấn hàng hải Drewry tại London, từ cuối tháng Ba đến giữa tháng Năm, thời gian chờ tàu tại cảng Bremen, Đức đã tăng 77%, thời gian chậm trễ tại cảng Antwerp tăng 37%, và cảng Hamburg tăng 49%. Cảng Rotterdam và cảng Felixstowe ở Anh cũng ghi nhận tình trạng xếp hàng ở mức độ khác nhau, làm gia tăng áp lực lên vận tải tại những cảng sầm uất nhất Châu Âu.
Không chỉ do sự bất ổn của thương mại toàn cầu, tắc nghẽn cảng còn bị ảnh hưởng bởi thiếu hụt lao động và mực nước sông Rhine giảm thấp, nghiêm trọng can thiệp khả năng kết nối nội địa của tàu chở hàng. Đồng thời, hiện tượng kéo dài thời gian chờ tàu cũng xuất hiện tại các cảng Los Angeles và New York của Mỹ, cho thấy những khó khăn vận tải đã lan rộng ra các tuyến hàng hải xuyên đại dương.
Mặc dù tại một số cảng đã có dấu hiệu cải thiện, nhưng dự kiến toàn bộ hệ thống cần vài tuần nữa để phục hồi. Một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến vận tải biển là sự không chắc chắn của chính sách toàn cầu hiện nay. Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây lại đe dọa áp thuế 50% đối với EU từ ngày 1 tháng 6, có thể gây ra một đợt gián đoạn mới cho thương mại xuyên Đại Tây Dương.
Mặc dù Mỹ và EU đã đạt được thỏa thuận "tạm ngừng chiến" về thuế quan cách đây hai tuần, các công ty vận tải không ghi nhận sự phục hồi rõ rệt về khối lượng hàng hóa xuyên Thái Bình Dương. Sự thay đổi chính sách thường xuyên khiến các nhà xuất nhập khẩu khó khăn trong việc sắp xếp đơn hàng, và biến động nhu cầu gia tăng làm cho các hãng vận tải gặp khó khăn trong điều phối và chi phí tăng cao.
Báo cáo nghiên cứu kinh tế của Bloomberg cho biết, nếu Mỹ thực hiện thu thuế bổ sung đúng hạn, lượng hàng hóa đối ứng chịu thuế từ EU xuất sang Mỹ có thể giảm đột ngột xuống gần như bằng không, tổng xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm hơn một nửa. Những quốc gia châu Âu xuất khẩu chính như Đức, Bỉ, Ireland, Ý và Hà Lan sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Trong bối cảnh này, MSC (Địa Trung Hải Hải vận), một trong những công ty vận tải container lớn nhất thế giới, tuyên bố sẽ tăng phí cơ bản cho hàng hóa xuất khẩu từ châu Á và phụ thu cao điểm từ tháng 6. Phân tích cho rằng giá vận tải có thể tiếp tục tăng trong ngắn hạn.
Thêm vào đó, sự không ổn định của tuyến hàng hải Biển Đỏ cũng làm trầm trọng thêm khó khăn của vận tải biển toàn cầu. Từ cuối năm 2023, vụ tấn công của phiến quân Houthi tại Biển Đỏ khiến nhiều tàu hàng phải đổi hướng đi vòng qua mũi phía nam Châu Phi, làm tăng thời gian hành trình và chi phí. Mặc dù một số hãng tàu hy vọng sẽ tái sử dụng tuyến kênh đào Suez trong tương lai, nhưng rủi ro an toàn và khả năng tiếp nhận của cảng vẫn là trở ngại chính.
Các nhà điều hành cảng cho biết, nếu vội vàng sử dụng lại kênh đào Suez, trong ngắn hạn có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng hơn tại nhiều cảng chính, do đó, sẽ phục hồi đường đi vận tải thông thường một cách từ từ.
Tổng thể, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, sự không chắc chắn của chính sách và điểm nghẽn cơ sở hạ tầng cảng đan xen, hệ thống vận tải biển toàn cầu đang chịu một cú sốc mới, doanh nghiệp và chuỗi hậu cần có thể phải đối mặt với thách thức của chi phí cao và sự không chắc chắn kéo dài.
