Mỹ Úc tăng cường hợp tác chiến lược Thỏa thuận khoáng sản trở thành trụ cột mới
Vào thứ Hai theo giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Úc Anthony Albanese đã cùng ký kết một thỏa thuận hợp tác khoáng sản quan trọng tại Nhà Trắng, đánh dấu sự nâng cấp của quan hệ đối tác chiến lược giữa hai quốc gia trong lĩnh vực an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng công nghệ cao. Thỏa thuận này bao gồm các dự án khoáng sản và đất hiếm trị giá lên tới 85 tỷ USD, nhằm thúc đẩy khả năng tự cung cấp nguyên liệu thô trong các ngành công nghiệp ô tô điện, pin, hàng không vũ trụ và quốc phòng của hai nước.
Trump cho biết tại lễ ký kết rằng, sự hợp tác giữa Mỹ và Úc "là bước ngoặt cho an toàn chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng toàn cầu", đồng thời nhấn mạnh rằng thỏa thuận này sẽ đảm bảo lâu dài cho ngành sản xuất và độc lập năng lượng của Mỹ. Albanese thì cho rằng, động thái này không chỉ phù hợp với lợi ích quốc gia của Úc mà còn cung cấp “con đường thực tiễn” cho chuyển đổi xanh toàn cầu.
Quy mô đầu tư đạt 85 tỷ USD Tập trung vào đất hiếm và kim loại pin
Theo kế hoạch do Úc công bố, hai bên sẽ tiến hành thúc đẩy nhóm dự án trị giá khoảng 85 tỷ USD trong vài năm tới, bao gồm khai thác đất hiếm, xử lý lithium, tinh luyện nickel và cobalt, cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng liên quan.
Albanese tiết lộ rằng, các dự án đầu tiên sẽ được khởi động trong vòng sáu tháng tới, và chính phủ hai nước sẽ cùng đóng góp 1 tỷ USD để hỗ trợ các dự án khoáng sản đã có kết quả nghiên cứu khả thi. Trong khi đó, tài liệu tổng quan từ Nhà Trắng cho biết, cả hai bên dự kiến đầu tư hơn 3 tỷ USD trong vòng sáu tháng tới cho lĩnh vực khoáng sản quan trọng nhằm “tăng tốc xây dựng chuỗi cung ứng”.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, động thái của Mỹ và Úc rõ ràng nhằm ứng phó với rủi ro phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Lâu nay, thị trường đất hiếm toàn cầu đang tập trung cao độ vào Trung Quốc, trong khi Mỹ phải đối mặt với tình trạng nghẽn nguyên liệu thô trong sản xuất xe điện và thiết bị quốc phòng. Thông qua việc tăng cường hợp tác với Úc, Washington hy vọng sẽ xây dựng một hệ thống cung ứng khoáng sản “giảm rủi ro”.
Thỏa thuận khung tăng cường mối quan hệ bổ trợ
Tuyên bố của Nhà Trắng định nghĩa thỏa thuận này là “khung chiến lược”, cung cấp nền tảng thể chế hóa cho hợp tác đa phương trong tương lai. Theo thỏa thuận, hai bên sẽ thành lập ủy ban hướng dẫn chung để định kỳ đánh giá tiến độ dự án, phối hợp chính sách hỗ trợ và khám phá cơ chế tham gia của nguồn vốn tư nhân.
Bộ trưởng Tài nguyên Úc Madeleine King cho biết, khung này sẽ giúp hai quốc gia có thể hình thành mối quan hệ bổ sung trên chuỗi “tài nguyên – công nghệ – thị trường”. Bà chỉ ra rằng, Úc sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trong khi Mỹ có khả năng xử lý tiên tiến và ứng dụng đầu cuối, sự kết hợp giữa hai nước sẽ “tái định hình bối cảnh khoáng sản toàn cầu”.
Ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu
Các chuyên gia trong ngành cho rằng, thỏa thuận này không chỉ là hợp tác kinh tế mà còn là sự mở rộng của chiến lược địa chính trị. Với sự chuyển đổi năng lượng toàn cầu ngày càng tăng tốc, khoáng sản quan trọng đã được coi là tâm điểm của một vòng cạnh tranh quốc tế mới.
Nhà nghiên cứu Mark Campbell từ Viện Brookings chỉ ra rằng, việc Mỹ và Úc làm sâu sắc thêm liên minh đại diện cho “phản ứng tập thể của khối phương Tây đối với an ninh nguyên liệu quan trọng”. Ông cho biết, khoản đầu tư 85 tỷ USD tuy tương đối hạn chế, nhưng mang ý nghĩa tượng trưng lớn - đó là Mỹ đang xây dựng một “vòng tròn cung ứng đất hiếm đáng tin cậy”, giảm sự phụ thuộc từ bên ngoài trong các ngành công nghiệp năng lượng mới và công nghệ cao.
Ngoài ra, thỏa thuận này có thể thúc đẩy các quốc gia đồng minh khác làm theo. Canada, Hàn Quốc và Nhật Bản đều đang đàm phán hợp tác tương tự với Úc, dự kiến trong tương lai sẽ hình thành mạng lưới hợp tác khoáng sản đa tầng.
Phản ứng thị trường và dự báo triển vọng
Sau khi thỏa thuận được ký kết, cổ phiếu ngành khai khoáng Úc đồng loạt tăng. Giá cổ phiếu của các tập đoàn lithium khổng lồ Pilbara Minerals và nhà sản xuất đất hiếm Lynas đều tăng hơn 4% trong phiên giao dịch, kỳ vọng thị trường là việc đầu tư từ Mỹ sẽ đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án khoáng sản.
Các nhà kinh tế cho rằng, việc hiện thực hóa hợp tác giữa Mỹ và Úc sẽ mang lại kỳ vọng ổn định cho chuỗi công nghiệp năng lượng mới. Với việc mở rộng quy mô đầu tư, hai nước có thể sẽ đạt được một phần tự cung cấp các nguyên liệu quan trọng như lithium, đất hiếm và cobalt trước năm 2030.
Tuy nhiên, một số nhà quan sát cảnh báo rằng, chu kỳ phát triển khoáng sản dài, chi phí cao, cùng với việc phê duyệt môi trường phức tạp, do đó việc đạt được sản xuất quy mô lớn vẫn cần thời gian và phải phối hợp chính sách.
