Thương mại Mỹ-Âu: Cân nhắc và xung đột sau thuế thống nhất 15%
EU trả giá cao chưa từng có để đổi lấy "tiếp cận thị trường"
Trong thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và EU đạt được vào ngày 27 tháng 7 năm 2025, EU cam kết đầu tư 6000 tỷ USD vào Mỹ và mua 7500 tỷ USD sản phẩm năng lượng của Mỹ. Sự chi trả khổng lồ này được công chúng ngoại suy là bước nhượng bộ chiến lược của EU để duy trì quan hệ kinh tế với Mỹ. Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ áp thuế 15% đối với tất cả hàng hóa EU nhập khẩu vào Mỹ, bao gồm ô tô và sản phẩm y tế. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi đây là "biện pháp đảm bảo ổn định thị trường", nhưng phát ngôn này đã gây ra tranh cãi lớn tại châu Âu.
Cuộc chơi đằng sau thuế thống nhất
Mặc dù von der Leyen cho rằng "thuế suất thống nhất" giúp giảm xung đột thương mại, nhưng thực tế EU đã mở cửa cho Mỹ trong nhiều lĩnh vực nhạy cảm. Những ngành công nghiệp quan trọng như ô tô và y dược phải tuân theo tiêu chuẩn công nghiệp của Mỹ. Điều này không chỉ có thể ảnh hưởng đến hoạt động của chuỗi cung ứng trong EU mà còn làm suy yếu sự tự chủ trong thương mại ngoài khu vực. Von der Leyen nhấn mạnh EU cần thoát khỏi sự phụ thuộc vào năng lượng Nga bằng cách tăng nhập khẩu khí đốt Mỹ, nhưng động thái này bị một số nghị sĩ đặt câu hỏi về khả năng "chấp nhận bị động".
Bất mãn và phản đối từ trong lòng châu Âu
Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange thẳng thừng rằng thỏa thuận này "không thỏa đáng và không phù hợp với lợi ích cốt lõi của châu Âu". Ông cho rằng, mặc dù thuế suất 15% tạo nên dự đoán về mặt pháp lý, nhưng thực tế là nhượng bộ đơn phương, thậm chí có thể gây tổn thương lâu dài cho ngành chế tạo và việc làm địa phương của châu Âu. Lange đặc biệt chỉ trích việc EU mua sắm công nghệ quân sự Mỹ làm suy giảm quyền tự chủ quốc phòng châu Âu và ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành công nghiệp quốc phòng địa phương. Ông cũng chỉ trích rằng điều này giống như chiến lược sử dụng thuế làm đòn bẩy đàm phán của chính quyền Trump.
Chiến lược kinh tế Trump tỏ ra hiệu quả
Từ góc nhìn của Mỹ, thỏa thuận này đã bước đầu thể hiện ý đồ chiến lược "hai mặt" giữa kinh tế và ngoại giao. Bộ trưởng Tài chính Mỹ cùng ngày tiết lộ, thuế mới đã mang lại chính phủ 270 tỷ USD thu nhập tài chính, cho thấy chính sách đòn bẩy thuế ngắn hạn có hiệu quả rõ rệt. Ngoài ra, Mỹ sẽ tiếp tục thúc đẩy đàm phán thuế với ba đến bốn quốc gia, dự kiến gửi thư làm rõ cụ thể trước ngày 1 tháng 8. Loạt động thái này cho thấy Mỹ đang có hệ thống tái định hình quy tắc thương mại toàn cầu, và cố gắng giành lợi thế lớn trong việc chi phối.
EU thực sự có được lợi ích hay không vẫn còn là câu hỏi
Mặc dù von der Leyen cố gắng dùng logic "đổi thị trường lấy ổn định" để thuyết phục công chúng châu Âu, nhưng nghĩa vụ đầu tư và mua sắm lớn từ phía EU so với lợi ích kinh tế và sự mở cửa mà Mỹ nhận được là không tương xứng. Sự nhượng bộ của EU chỉ đổi được đãi ngộ thuế thống nhất, chứ không phải là cơ chế cùng có lợi thực sự. Chi tiết thỏa thuận sẽ được công bố trong vài tuần tới, dự kiến sẽ tiếp tục gây tranh cãi trong nội bộ châu Âu. Cách von der Leyen sẽ cân bằng trước làn sóng chỉ trích nội bộ đồng minh, sẽ trở thành điểm quan sát quan trọng trong bối cảnh chính trị EU.
