Tranh cãi lịch sử
Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo quyết định cách chức thành viên Hội đồng Dự trữ Liên bang Lisa Cook đã đưa tính độc lập của FED lên tâm điểm tranh cãi. Đây không chỉ là lần đầu tiên trong hơn trăm năm lịch sử của FED mà được cho rằng có thể là khởi đầu cho kế hoạch lớn hơn của Trump — nếu thành công, ông sẽ có tầm ảnh hưởng chưa từng có trong việc hoạch định chính sách tiền tệ. Thị trường và giới học thuật lo ngại rằng điều này có thể làm thay đổi truyền thống giữ trung lập về chính trị lâu nay của ngân hàng trung ương Mỹ.
Ý nghĩa của sự độc lập của FED
Sự độc lập của FED có nghĩa là việc hoạch định chính sách tiền tệ nên tránh sự can thiệp chính trị ngắn hạn, từ đó hướng tới mục tiêu duy trì sự ổn định dài hạn của nền kinh tế. Trong nhiều thập kỷ, thiết kế hệ thống này đã mang lại niềm tin vào vị thế đồng tiền dự trữ toàn cầu của đồng đô la. Các chuyên gia pháp lý và kinh tế cảnh báo rằng, một khi độc lập bị xói mòn, uy tín của chính sách của ngân hàng trung ương sẽ giảm sút, thị trường có thể không còn tin vào khả năng kiểm soát lạm phát của ngân hàng.
Giáo sư luật học Kathryn Judge tại Đại học Columbia chỉ ra rằng uy tín của FED là chìa khóa để giữ ổn định kỳ vọng lạm phát, và uy tín này đang đối mặt với nguy cơ bị lung lay.
Ý đồ của Trump và hậu quả tiềm tàng
Từ góc nhìn của Trump, ông hy vọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thị trường nhà ở thông qua lãi suất thấp hơn, đồng thời giảm bớt áp lực tài chính. Tuy nhiên, nếu tổng thống có thể cài cắm phần lớn "người ủng hộ" trong Hội đồng Quản trị FED, tổ chức này có thể trở thành công cụ chính trị.
Giáo sư Robert Hockett từ Đại học Cornell thẳng thắn rằng nếu FED trở thành "con dấu cao su" của tổng thống, Mỹ có thể lặp lại thảm cảnh của một số quốc gia đang phát triển, đối mặt với lạm phát phi mã hoặc sự mất kiểm soát trong chính sách.
Lo ngại của các chuyên gia và cựu quan chức
Cựu Phó Chủ tịch FED Roger Ferguson cho biết đây là một thử thách cơ bản đối với sự độc lập của FED, có nghĩa là hệ thống này đang phải đối mặt với mối đe dọa chưa từng có. Krishna Guha từ Evercore ISI cảnh báo rằng tới năm 2026, FED có thể bị “Trump hóa” sâu sắc, dù chính sách ngắn hạn không thay đổi ngay lập tức, nhưng dài hạn sẽ phải đối mặt với cách phản ứng chính sách hoàn toàn khác, tạo ra cú sốc hệ thống đối với thị trường.
Rủi ro đối với thị trường và hệ thống
Nếu sự độc lập của FED bị suy yếu, các nhà đầu tư có thể nghi ngờ về sự ổn định của hệ thống tài chính Mỹ. Vị thế toàn cầu của đồng đô la và thuộc tính trú ẩn an toàn của trái phiếu chính phủ Mỹ có thể bị xói mòn. Các học giả nhấn mạnh rằng đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng nhân sự, mà là một cuộc khủng hoảng thể chế của ngân hàng trung ương trong tương lai.
Hockett thậm chí còn chỉ ra rằng kể từ khi thành lập Mỹ, sự độc lập của FED chưa bao giờ gặp thách thức nghiêm trọng như vậy, một khi niềm tin bị xói mòn, nó có thể gây ra tác động lâu dài cho nền kinh tế và hệ thống tiền tệ của Mỹ.
Kết luận
Cuộc đối đầu giữa Trump và FED không chỉ giới hạn ở tranh cãi về việc tăng hay giảm lãi suất, mà còn liên quan đến việc ngân hàng trung ương có thể tiếp tục giữ được tính độc lập và chuyên nghiệp hay không. Diễn biến trong những tháng tới sẽ trở thành bước ngoặt quan trọng quyết định sự ổn định của hệ thống tài chính Mỹ. Nếu FED trở thành công cụ của quyền lực chính trị, tác động của nó lên sức khỏe kinh tế dài hạn sẽ sâu sắc và không thể đảo ngược.
