Vào thứ Ba, cựu Tổng thống Mỹ Trump đã đưa ra những phát biểu gây sốc trên nền tảng mạng xã hội của ông, Truth Social, cho rằng Canada đang “nghiêm túc xem xét” một đề nghị hấp dẫn: trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ để đổi lại có thể tham gia miễn phí vào kế hoạch hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” trị giá 1750 tỷ USD.
Trump viết: “Canada rất mong muốn trở thành một phần của kế hoạch Vòm Vàng của chúng ta. Tôi nói với họ rằng nếu họ vẫn là một quốc gia độc lập nhưng không bình đẳng, sẽ tốn 610 tỷ USD, nhưng nếu trở thành tiểu bang thứ 51 thân yêu của chúng ta thì chi phí sẽ là 0 USD. Họ đang xem xét đề nghị này!”
Tính đến tối thứ Ba, chính phủ Canada vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức nào trước tuyên bố mới nhất của Trump. Tuy nhiên, Thủ tướng Canada Carney đã phát biểu rõ ràng trước đó rằng, trong bất kỳ trường hợp nào, Canada cũng sẽ không trở thành một tiểu bang của Mỹ. Các nhà phân tích cho rằng lập trường này đã giành được sự ủng hộ của dân chúng trong cuộc bầu cử gần đây, trở thành yếu tố quan trọng giúp Carney chiến thắng.
Kế hoạch phòng thủ “Vòm Vàng” thu hút sự chú ý
Trump tuần trước đã công bố kế hoạch hệ thống “Vòm Vàng”, nhằm xây dựng một mạng lưới phòng thủ tên lửa trên không gian, kết hợp công nghệ vệ tinh và mặt đất, để phát hiện, theo dõi và đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái của đối phương. Hệ thống này lấy cảm hứng từ chương trình “Chiến tranh giữa các vì sao” thời Chiến tranh Lạnh của Mỹ và hệ thống “Vòm Sắt” hiện tại của Israel.
Kế hoạch này dự kiến sẽ tiêu tốn 1750 tỷ USD, Trump cho biết hệ thống này sẽ được đưa vào hoạt động toàn diện trong vòng ba năm. Hiện tại, Trump đã đề xuất chi 250 tỷ USD từ “dự luật giảm thuế lớn” của ông như là nguồn vốn khởi động.
Canada sẵn sàng đối thoại nhưng thận trọng
Mặc dù chưa chính thức phản hồi đề nghị “tiểu bang thứ 51” của Trump, nhưng theo xác nhận từ văn phòng Thủ tướng Canada, hai nước gần đây thực sự đã có “các cuộc thảo luận tích cực” về nhiều dự án hợp tác an ninh hiện có và tiềm năng. Trong đó có việc tăng cường hợp tác với Bộ chỉ huy phòng thủ không gian Bắc Mỹ (NORAD) và các vấn đề liên quan đến “Vòm Vàng”.
Phát ngôn viên của Thủ tướng, Audrey Champoux cho biết: “Người dân Canada đã giao quyền mạnh mẽ cho Thủ tướng để tiến hành đàm phán với Mỹ về mối quan hệ hợp tác an ninh và kinh tế mới. Những cuộc thảo luận này tự nhiên bao gồm cả các dự án như ‘Vòm Vàng’.”
Mặc dù cả hai bên đều giữ thái độ cởi mở về hợp tác quốc phòng, nhưng ý tưởng “vào Mỹ đổi lấy phòng thủ” hiện nay dường như là một cuộc trình diễn chính trị, chưa bước vào giai đoạn đàm phán thực sự.
