Theo giờ địa phương tuần này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen và Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Kato Katsunobu đã tổ chức cuộc họp song phương trong khuôn khổ cuộc họp G7 của các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương tại Banff, Canada. Tuyên bố chung sau cuộc họp tái khẳng định, hai nước nhất trí rằng tỷ giá hối đoái phải do thị trường quyết định, tỷ giá hiện tại của đô la Mỹ với yên Nhật "phản ánh các yếu tố kinh tế cơ bản".
Dù cuộc họp này không trực tiếp đề cập đến mức tỷ giá cụ thể, nhưng đã gây ra sự dao động ngắn hạn trên thị trường. Tỷ giá USD/JPY có lúc tăng mạnh khi mở cửa vào thứ Năm, sau đó nhanh chóng giảm trở lại, cho thấy thị trường đang giải thích thận trọng kết quả của cuộc họp.
Thái độ nhẹ nhàng về tỷ giá, rủi ro ngắn hạn của yên tạm lắng
Bộ Tài chính Mỹ trong tuyên bố cho biết, trong cuộc gặp này, "Yellen và Kato tái khẳng định lập trường chung rằng thị trường quyết định tỷ giá hối đoái." Ông Kato cũng phát biểu trong cuộc họp báo: "Như lần trước, chúng tôi không thảo luận về mức tỷ giá." Điều này giúp giảm bớt kỳ vọng của công chúng rằng Nhật Bản có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối, đồng thời giảm thiểu nguy cơ biến động mạnh ngắn hạn của yên.
Điều đáng chú ý là đây là lần gặp mặt trực tiếp thứ hai của hai bộ trưởng trong vòng một tháng, cho thấy Mỹ-Nhật duy trì tần suất trao đổi cao về các vấn đề tài chính và thương mại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và địa chính trị bất ổn hiện nay.
Bối cảnh phức tạp: Những mâu thuẫn cấu trúc dưới tỷ giá ổn định
Tuyên bố lần này trên bề mặt tiếp tục sự đồng thuận giữa Mỹ và Nhật về vấn đề tỷ giá, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Trong những năm gần đây, Bộ Tài chính Nhật đã không ngừng nỗ lực kiềm chế sự giảm giá của yên, trong khi chính quyền Trump nhiều lần cáo buộc Nhật Bản "thao túng tiền tệ để đạt lợi thế cạnh tranh không công bằng".
Lần này, Yellen không bày tỏ sự phản đối rõ ràng đối với việc tăng giá của yên, cho thấy Mỹ có quan điểm trung lập với xu hướng hiện tại của yên, nhưng điều này không phải là tín hiệu tích cực cho Nhật Bản. Nếu yên tăng giá nhanh chóng, sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang chịu tác động từ thuế quan của Mỹ, có thể làm trầm trọng thêm rủi ro suy thoái kinh tế.
Kinh tế Nhật chịu áp lực, căng thẳng thương mại chưa được giải quyết
Kinh tế Nhật đã suy giảm trong quý trước, niềm tin tiêu dùng bị ảnh hưởng do triển vọng thương mại toàn cầu không rõ ràng. Dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy xuất khẩu của Nhật vẫn ảm đạm, lợi nhuận doanh nghiệp và tăng trưởng tiền lương cũng đối diện với áp lực. Đồng tiền mạnh sẽ tiếp tục kìm hãm xuất khẩu và lợi nhuận doanh nghiệp, gây trở ngại cho phục hồi kinh tế.
Ngoài ra, ông Kato trong cuộc họp tái khẳng định sự không hài lòng của mình đối với chính sách thuế bổ sung của Mỹ. Ông cho biết: "Nhật Bản nhận thấy các biện pháp thuế quan của Mỹ là vô cùng đáng tiếc và bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng về việc liệu chúng có phù hợp với thỏa thuận thương mại Nhật-Mỹ." Ông kêu gọi phía Mỹ xem xét lại các chính sách này và nhấn mạnh sẽ tiếp tục thông qua đối thoại để giải quyết tranh chấp.
Triển vọng: Chính sách tỷ giá ổn định bên ngoài, rủi ro ma sát thương mại vẫn còn
Mặc dù Mỹ và Nhật đã đạt được sự đồng thuận tạm thời về vấn đề tỷ giá, thị trường trong tương lai vẫn cần theo dõi tiến triển của các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Nhật cũng như sự thay đổi trong xu hướng của USD có thể ảnh hưởng đến yên như thế nào. Hiện tại, yên vẫn duy trì khá ổn định, nhưng nếu Mỹ tiếp tục thúc đẩy chính sách hàng rào thương mại, trong khi Nhật lại đang nằm trên bờ vực suy thoái kinh tế, việc sử dụng công cụ chính sách tiền tệ và tài khóa sẽ chịu áp lực lớn hơn.
Đối với những người tham gia thị trường ngoại hối, dù biến động ngắn hạn đã ổn định, nhưng về trung và dài hạn, những khác biệt cấu trúc giữa Mỹ và Nhật trong lĩnh vực thương mại và tài chính sẽ vẫn là tâm điểm thu hút sự chú ý của thị trường.
