Chính phủ thiểu số Tây Ban Nha gặp khó khăn
Tình hình chính trị Tây Ban Nha lại trở nên bất ổn. Chính phủ Đảng Xã hội do Thủ tướng Pedro Sánchez lãnh đạo đã mất đi đồng minh quan trọng - sự ủng hộ của đảng ly khai Catalonia “Cùng vì Catalonia” (Junts). Thành viên cơ sở của đảng này đã bỏ phiếu quyết định rút lại sự ủng hộ quốc hội đối với chính phủ Đảng Xã hội, điều này có nghĩa là chính phủ Sánchez mất đi 7 ghế duy trì đa số cầm quyền.
Lãnh đạo đảng Junts, cựu Chủ tịch Catalonia lưu vong ở Bỉ, Carles Puigdemont, cáo buộc chính phủ "phá vỡ cam kết" và không thực hiện được thỏa thuận chính trị về việc phân quyền trong vấn đề di cư, vị thế chính thức của tiếng Catalonia và cải cách quản lý tài chính. Puigdemont tuyên bố, Đảng Xã hội "không hoàn thành được dù chỉ là những cam kết tự trị cơ bản nhất", hành động này sẽ đưa vấn đề Catalonia quay trở lại trung tâm chính trường Tây Ban Nha.
Mặc dù việc rút khỏi liên minh lần này không ngay lập tức gây sập chính phủ, nhưng Sánchez sẽ đối mặt với cản trở lớn trong việc thông qua bất kỳ dự án ngân sách hoặc chương trình cải cách nào tại quốc hội. Nhiều nhà phân tích chỉ ra rằng, điều này sẽ khiến chính phủ Tây Ban Nha rơi vào trạng thái "tê liệt chức năng". Học giả chính trị Juan Lozano từ Đại học Tự trị Madrid cho biết: "Sánchez phải tìm kiếm liên minh tạm thời mới, nếu không Đảng Xã hội sẽ đứng trước nguy cơ bầu cử sớm trước cuối năm nay."
Đảng Nhân dân đối lập và đảng cực hữu Vox đã kêu gọi tổ chức bầu cử toàn quốc lại, chỉ trích Đảng Xã hội "bị chủ nghĩa dân tộc Catalonia bắt làm con tin". Trong khi trong nội bộ Đảng Xã hội cũng xuất hiện sự chia rẽ, một số nghị sĩ yêu cầu điều chỉnh lại thứ tự ưu tiên chính sách, giảm bớt sự phụ thuộc vào lực lượng ly khai khu vực.
Các cuộc đàm phán chính phủ mới của Czech bước quan trọng
Trái ngược với sự chia rẽ chính trị của Tây Ban Nha, sự thay đổi quyền lực của Cộng hòa Czech đang tiến nhanh hơn. Tổng thống Petr Pavel chính thức trao nhiệm vụ cho lãnh đạo đảng ANO dân túy, cựu Thủ tướng Andrej Babiš thành lập chính phủ mới. Quá trình thành lập chính phủ lần này đánh dấu khả năng Czech có thể chuyển sang hướng chính trị cánh hữu.
Đảng ANO của Babiš giành được đa số tương đối trong cuộc bầu cử quốc hội diễn ra vào tháng này, hiện đang đàm phán hợp tác cầm quyền với đảng “Dân chủ công dân” (ODS) bảo thủ và đảng “Tự do và Dân chủ Trực tiếp” (SPD) cực hữu. Nếu liên minh đạt được thỏa thuận, ba đảng sẽ nắm giữ đa số ổn định trong quốc hội, đủ để kết thúc sự cầm quyền của chính phủ trung dung hiện tại.
Dựa trên khung chính sách sơ bộ, chính phủ mới dự kiến sẽ thực hiện chính sách tài chính thoáng hơn, tăng đầu tư công để kích thích kinh tế, đồng thời cắt giảm viện trợ quân sự cho Ukraine. Lãnh đạo đảng SPD Tomio Okamura chủ trương "ưu tiên các vấn đề trong nước", phản đối trao quyền thêm cho EU, và kêu gọi tạm dừng một số nghĩa vụ của các thỏa thuận về khí hậu.
Mặc dù có những tiếng nói nghi ngờ EU rõ ràng, các quan chức cao cấp của đảng ANO đã làm rõ rằng Czech sẽ không rút khỏi EU hay NATO. Bản thân Babiš cũng nhấn mạnh trong suốt chiến dịch của mình rằng "danh tính Châu Âu của Czech không thể lay chuyển nhưng Brussels phải tôn trọng chủ quyền quốc gia và thực tế kinh tế."
Bản đồ chính trị châu Âu có thể tái định hình
Liên minh cầm quyền Tây Ban Nha sụp đổ và chuyển hướng chính trị của Czech, nhấn mạnh xu hướng phân mảnh đa tầng trong chính trị châu Âu. Một mặt, các nước Nam Âu xã hội dân chủ đang gặp khó khăn trong duy trì đoàn kết nội bộ; mặt khác, bản đồ quyền lực Trung Âu có thể được tái định hình bởi chủ nghĩa dân tộc và bảo thủ.
Các nhà phân tích cho rằng, bất ổn chính trị của Tây Ban Nha có thể làm suy yếu sự nhất quán trong các vấn đề tài chính và di cư của EU, trong khi chính phủ mới của Czech nếu giảm sự hỗ trợ cho Ukraine, cũng có thể ảnh hưởng đến sự liên tục trong chính sách đối với Nga của EU.
Học giả từ Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Châu Âu, Martin Klein chỉ ra: "Hai thay đổi chính trị này mặc dù xảy ra ở các quốc gia khác nhau, nhưng đều phản ánh sự bất mãn của công dân châu Âu đối với sự chững lại kinh tế và áp lực di cư. Trong nửa năm tới, trung tâm chính trị châu Âu có thể sẽ dịch chuyển sang phải nhiều hơn."
Châu Âu dưới lớp mây mù bất định
Dù là vết nứt trong sự điều hành của chính phủ Tây Ban Nha hay chuyển biến trong chính trường Czech, tất cả đều nhắc nhở thế giới bên ngoài rằng chính trị châu Âu đang bước vào thời kỳ phân mảnh và đa cực hơn. Trước sự chậm lại của kinh tế, rạn nứt về di cư và thách thức an ninh địa chính trị, sự hợp tác chính sách của chính phủ các nước châu Âu sẽ đối diện với thách thức nghiêm trọng.
Khi cán cân quyền lực trong EU liên tục biến đổi, hướng đi chính trị trong vài tháng tới có thể quyết định trục chính sách của châu Âu cho đến năm 2026 - và Tây Ban Nha cùng Czech, đang trở thành biểu tượng của bước ngoặt cấu trúc này.
