Liên minh cầm quyền Nhật Bản chính thức tan rã
Chính trường Nhật Bản đón nhận một bước ngoặt quan trọng. Vào ngày 10/10, Chủ tịch Đảng Công minh Nhật Bản Saito Tetsuo chính thức bày tỏ với Chủ tịch Đảng Tự do Dân chủ (LDP) Takaichi Sanae về phương án rút khỏi liên minh cầm quyền, tuyên bố mối quan hệ hợp tác giữa hai đảng kéo dài 26 năm đi đến hồi kết. Quyết định này gây chấn động chính trường Nhật Bản, đồng thời đặt Chủ tịch LDP mới Takaichi vào tình thế đối mặt với thách thức cầm quyền và nguy cơ mất đa số tại quốc hội.
Chính phủ Nhật Bản và các phương tiện truyền thông lớn đều cho rằng, việc Đảng Công minh rút khỏi liên minh đánh dấu chấm dứt thời đại chính trị liên minh kéo dài do LDP lãnh đạo, Nhật Bản có thể bước vào một kỷ nguyên phân hóa đa đảng và đàm phán quyền lực phức tạp hơn.
Bất đồng về tư tưởng và sắp xếp nhân sự trở thành nguồn gốc
Mặc dù Đảng Công minh lấy cải cách hệ thống tài trợ chính trị làm lý do "chia tay", nhưng nhiều phân tích cho rằng, đây chỉ là bề nổi. Mâu thuẫn cốt lõi nằm ở việc sắp xếp nhân sự gần đây của LDP đã gây bất mãn mạnh mẽ cho Đảng Công minh. Sau khi Takaichi Sanae nhậm chức, bà đã bổ nhiệm Aso Taro làm Phó Chủ tịch, Hagiuda Koichi làm Tổng thư ký, cả hai đều liên quan đến bê bối tài chính và bị tổn hại nghiêm trọng về hình ảnh.
Tờ Asahi Shimbun bình luận rằng, các bổ nhiệm này khiến Đảng Công minh mất niềm tin hoàn toàn vào LDP dưới sự lãnh đạo của Takaichi. Nội bộ Đảng Công minh tiết lộ rằng, lãnh đạo đảng cho rằng LDP "đã lệch khỏi con đường cầm quyền trong sạch", tiếp tục liên minh sẽ tổn hại đến uy tín của Đảng Công minh.
Ngoài ra, việc Takaichi tăng cường tiếp xúc với Đảng Dân chủ Quốc dân sau khi nhậm chức, cũng được coi là một nguyên nhân quan trọng gây căng thẳng cho Đảng Công minh. Tờ Mainichi Shimbun chỉ ra rằng, về mặt chiến lược, Takaichi "xem nhẹ Đảng Công minh, coi trọng Đảng Dân chủ Quốc dân", dẫn đến quan hệ hợp tác giữa hai đảng nhanh chóng xấu đi.
Tình thế chính trị khó khăn đằng sau sự tan rã của liên minh
Liên minh giữa LDP và Đảng Công minh bắt đầu từ năm 1999, cả hai bên lâu nay hỗ trợ lẫn nhau trong bầu cử, xây dựng nền tảng cầm quyền ổn định. Nay, việc liên minh tan rã có nghĩa là LDP sẽ thấp hơn đa số ghế tại cả Thượng viện và Hạ viện, tạo nên một viễn cảnh mới phức tạp trước cuộc bầu chọn thủ tướng.
Chủ tịch Đảng Công minh Saito Tetsuo đã tuyên bố rằng các nghị sĩ của đảng ông sẽ biểu quyết độc lập trong cuộc bầu chọn thủ tướng, không còn ủng hộ Takaichi. Điều này khiến LDP khó có thể gom đủ đa số phiếu, ngay cả khi nhận được sự ủng hộ từ Đảng Dân chủ Quốc dân.
Các nhà phân tích cho rằng, việc Đảng Công minh "rời ghế" không chỉ làm suy yếu sức mạnh kiểm soát của Takaichi trong Quốc hội, mà còn có thể gây ra sự bất an và tái cơ cấu phe phái trong LDP. Một số nghị sĩ ôn hòa lo ngại rằng, nếu không thể tái xây dựng được liên minh ổn định, chính phủ sẽ rơi vào vòng lặp ác tính thay đổi thường xuyên trong thời gian ngắn.
Đảng đối lập nhân cơ hội chính trị tái cấu trúc
Việc Đảng Công minh rút ra cũng mang lại cơ hội cho các đảng đối lập tái cơ cấu. Đảng Dân chủ Lập hiến ngay lập tức kêu gọi các phe đối lập đoàn kết để thực hiện "thay đổi quyền lực". Chủ tịch Đảng Dân chủ Quốc dân Tamaki Yuichiro đã công khai tuyên bố "chuẩn bị làm thủ tướng" và kêu gọi Đảng Dân chủ Lập hiến xích lại gần hơn với lập trường trung gian về chính sách.
Dẫu cho các đảng vẫn còn nhiều khác biệt về tư tưởng, nhưng xung quanh cuộc bầu chọn thủ tướng sắp diễn ra, sự phối hợp chính trị trong phe đối lập đang được thúc đẩy nhanh chóng. Nhiều nhà quan sát chính trị chỉ ra rằng, vòng bỏ phiếu thứ hai có thể trở thành chiến trường quan trọng, sự hợp tác và thỏa hiệp giữa các đảng phái sẽ quyết định hướng đi chính trị tương lai của Nhật Bản.
Có nhận định rằng, "Chính trị Nhật Bản đang bước vào một giai đoạn chuyển tiếp bất định", LDP tuy vẫn là đảng lớn nhất nhưng vị thế lãnh đạo lâu dài hiện đang phải đối mặt với thách thức nghiêm trọng.
Thử thách đối với Takaichi
Chỉ một tuần sau khi nhậm chức Chủ tịch LDP, Takaichi Sanae đã gặp phải một "trận động đất" chính trị. Bà không chỉ cần giải quyết sự chia rẽ trong đảng, mà còn phải đối mặt với thế lúng túng lập pháp do sự sụp đổ của liên minh cầm quyền.
Dư luận cho rằng, lập trường chính trị thiên hữu của Takaichi, cùng với lời lẽ gay gắt trong các chủ đề lịch sử và ngoại giao, có thể làm trầm trọng thêm khả năng hợp tác giữa LDP và các đảng ôn hòa. Giáo sư Tanaka Hiroshi của Đại học Chính trị Tokyo cho biết: "Nếu Takaichi không thể hiện sự dung hòa, LDP sẽ khó duy trì nền tảng cầm quyền."
Hơn nữa, công chúng lo ngại rằng sự tan rã của liên minh có thể ảnh hưởng đến tính liên tục của chính sách ngoại giao của Nhật Bản. Suốt 26 năm qua, liên minh Tự công đã hình thành cơ chế hợp tác cao trong lĩnh vực quốc phòng, tài chính và chính sách xã hội, nay sự cân bằng này đã bị phá vỡ, các tuyến chính sách tương lai có thể sẽ bị dao động.
Chính trị Nhật Bản bước vào giai đoạn mới "đa đảng hóa"
Việc Đảng Công minh rút lui vừa là một sự phân rã chính trị, vừa là biểu tượng của sự điều chỉnh cấu trúc chính trị Nhật Bản. Phân tích cho rằng, sự kiện này có thể thúc đẩy Nhật Bản bước vào giai đoạn mới "đa đảng hóa", việc hình thành chính phủ trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các liên minh tạm thời và sự thỏa thuận trong Quốc hội.
Với cuộc bầu chọn thủ tướng sắp diễn ra, các cuộc đàm phán liên minh giữa các đảng phái sẽ trở thành tâm điểm. Liệu LDP có thể nhanh chóng tái cấu trúc liên minh cầm quyền sẽ quyết định Takaichi Sanae có thể củng cố quyền lực và ổn định chính trường không.
Dù kết quả có ra sao, sự kiện chia tay đột ngột này không thể phủ nhận rằng nó đã báo hiệu một kỷ nguyên mới của chính trị Nhật Bản - một cục diện chính trị bất định hơn, quyền lực phân tán hơn đang dần hình thành.
