Khi nền kinh tế Nhật Bản bước vào thời điểm chuyển giao quan trọng, các doanh nghiệp trong nước đồng loạt phản đối việc Ngân hàng Trung ương tiếp tục tăng lãi suất. Theo một cuộc khảo sát mới nhất do "Nikkan Kenkyu" công bố vào giữa tháng 5, gần hai phần ba các doanh nghiệp Nhật Bản yêu cầu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tạm dừng tăng lãi suất, trong đó có một phần mười ủng hộ việc giảm lãi suất. Yêu cầu này nhấn mạnh sức ép đa chiều mà nền kinh tế Nhật Bản đang phải đối mặt, đặc biệt là sự bất định từ chính sách thuế quan của chính quyền Donald Trump.
Cuộc khảo sát bao gồm 504 doanh nghiệp, trong đó 224 doanh nghiệp lựa chọn trả lời ẩn danh. Kết quả cho thấy 65% doanh nghiệp yêu cầu tạm dừng tăng lãi suất, 10% ủng hộ giảm lãi suất, chỉ có 25% đồng tình tiếp tục tăng lãi suất. Trong bối cảnh GDP quý đầu tiên của Nhật Bản bất ngờ suy giảm, sự tự tin của doanh nghiệp rõ ràng đã bị suy yếu.
Thuế quan của Trump gây ra sự mơ hồ chiến lược
Các giám đốc điều hành doanh nghiệp bày tỏ sự bối rối về hướng đi của chính sách Mỹ. Một giám đốc ngành dịch vụ thừa nhận, chính sách thuế quan của Trump như "đám mây không thể xua tan," cản trở quyết định của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp xuất khẩu sản xuất và điện tử đặc biệt lo ngại về cú đánh kép của thuế quan và sự tăng giá của đồng yên—vừa phải đối mặt với áp lực tăng Thuế từ Mỹ, vừa phải chịu ép lợi nhuận vì nội tệ tăng giá.
63% doanh nghiệp dự kiến lợi nhuận sẽ bị ảnh hưởng
Dự báo lợi nhuận cũng bật đèn đỏ. Khoảng 9% doanh nghiệp khảo sát dự kiến sẽ chịu "ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng", thêm 54% dự kiến "tác động trung bình", không có doanh nghiệp nào cho rằng thuế quan có lợi. Tâm lý bi quan này đang buộc một số doanh nghiệp chuyển chi phí sang người tiêu dùng, nhưng động thái này cũng có thể làm giảm nhu cầu nội địa thêm.
Một giám đốc ngành hóa chất chỉ ra: "Chúng tôi gắn bó mật thiết với xuất khẩu ô tô của Nhật Bản, nếu doanh số ô tô giảm, đơn đặt hàng của chúng tôi cũng sẽ giảm nhanh chóng." Cuộc khảo sát cũng phát hiện rằng, khi đối mặt với áp lực lợi nhuận, đa số các doanh nghiệp vẫn chọn duy trì cấu trúc hoạt động không đổi, chỉ điều chỉnh chiến lược ở đầu bán hàng.
Ý kiến khác biệt rõ rệt về thời điểm tăng lãi suất
Trong số ít các doanh nghiệp ủng hộ tăng lãi suất, quan điểm về thời điểm tăng lãi suất cũng có sự khác biệt rõ rệt: 42% cho rằng nên chờ đến quý IV năm 2025 mới hành động, trong khi 36% ủng hộ việc tăng lãi suất ngay trong quý III năm nay. Sự khác biệt này phản ánh sự thiếu đồng thuận của doanh nghiệp về nhịp độ phục hồi kinh tế.
Một giám đốc ngành cơ khí chỉ ra: "Tăng lãi suất bây giờ có thể giết chết sự phục hồi sơ bộ, nhưng nếu đợi quá lâu, cũng có thể khiến lạm phát mất kiểm soát." Tình thế "tiến thoái lưỡng nan" này làm cho việc hoạch định chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn.
Áp lực tăng lương và khủng hoảng cơ cấu dân số cùng tồn tại
Dù phải đối mặt với áp lực lợi nhuận, 83% doanh nghiệp cho biết không sẽ điều chỉnh kế hoạch tăng lương đã định sẵn. Nguyên nhân là do Nhật Bản đang phải đối mặt với vấn đề thiếu hụt lao động nghiêm trọng. Các doanh nghiệp đồng loạt tuyên bố, duy trì cấu trúc lương cạnh tranh là "rào cản tồn tại", nếu không sẽ không thể giữ chân hoặc thậm chí tuyển dụng đủ nhân lực cơ bản.
Một lãnh đạo ngành sản xuất máy móc thừa nhận: "Ngay cả khi đối mặt với rủi ro thuế quan, chúng tôi cũng không thể dừng bước tăng lương. Thiếu hụt nhân tài là khủng hoảng cấp bách hơn so với việc lợi nhuận giảm."
Ngân hàng Trung ương Nhật rơi vào thế bế tắc chính sách
Các nhà kinh tế cảnh báo, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang đi trên con đường chính sách đầy rủi ro. Một mặt, áp lực lạm phát và biến động đồng yên yêu cầu dần dần rút khỏi chính sách cực kỳ nới lỏng; mặt khác, suy giảm kinh tế và rủi ro thuế quan bên ngoài lại đòi hỏi hỗ trợ tiền tệ. Các nhà phân tích cho rằng, tình cảnh hiện tại của Nhật Bản là vấn đề cấu trúc phức tạp được hình thành dưới áp lực trong và ngoài.
Khi quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ vào tháng 6 đang tới gần, môi trường tiền tệ toàn cầu sẽ thay đổi một lần nữa. Cách Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đưa ra quyết định cân bằng trong bối cảnh này sẽ phần lớn quyết định liệu nền kinh tế thứ ba thế giới này có rơi vào vùng nguy hiểm "lạm phát đình trệ" hay không.
