Các quan chức châu Âu ấp ủ "bức tường lửa" tài chính
Khi rủi ro địa chính trị và sự không chắc chắn trong chính sách đô la Mỹ ngày càng tăng, các nhà quản lý tài chính châu Âu đang xem xét một động thái chưa từng có - xây dựng một quỹ dự trữ đô la độc lập để phòng ngừa nguy cơ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể hạn chế hỗ trợ thanh khoản bằng đô la trong tương lai. Nhiều quan chức cho biết, mặc dù động thái này mới chỉ ở giai đoạn thảo luận ban đầu, nhưng đã nhận được nhiều sự quan tâm trong các ngân hàng trung ương khu vực đồng euro.
Theo một nguồn tin cho biết, các cuộc thảo luận liên quan bắt nguồn từ lo ngại rằng "cơ chế hoán đổi đô la" có thể bị chính trị hóa. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cung cấp đô la thông qua các hạn mức hoán đổi cho các ngân hàng trung ương nước ngoài, là trụ cột quan trọng cho sự ổn định tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã nhiều lần tuyên bố sẽ xem xét lại mức độ tham gia của Mỹ trong mạng lưới tài chính quốc tế, điều này đã gây lo ngại cho các quan chức châu Âu.
"Dây cứu sinh" của Cục Dự trữ Liên bang có thể bị can thiệp chính trị
Các nhà lãnh đạo tài chính châu Âu lo ngại rằng, một khi Cục Dự trữ Liên bang thay đổi chính sách dưới sự lãnh đạo của chính phủ mới, hạn mức hoán đổi đô la có thể trở thành công cụ cho các cuộc đàm phán chính trị. Trước đây, trong thời kỳ thị trường toàn cầu biến động, cơ chế này đã từng cung cấp sự hỗ trợ quan trọng cho hệ thống tài chính của nhiều nước.
Một đại diện ngân hàng trung ương khu vực đồng euro cho biết: "Hoán đổi đô la là nguồn cung cấp ôxi cho tài chính quốc tế, một khi bị đóng cửa, thanh khoản toàn cầu sẽ lập tức căng thẳng." Ông bổ sung rằng, EU cần phải có "bình khí dự phòng" để phòng ngừa tình trạng rủi ro hệ thống phát sinh từ các yếu tố bên ngoài.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, kế hoạch quỹ dự trữ đô la hiện đang được thảo luận, nhằm tạo ra một mạng lưới ứng phó thanh khoản khẩn cấp thông qua tích hợp tài sản đô la từ các ngân hàng trung ương không nằm trong nước Mỹ, độc lập với Cục Dự trữ Liên bang. Tuy nhiên, các quan chức cũng thừa nhận, quy mô dự trữ đô la của châu Âu hiện tại vẫn chưa đủ để sánh ngang với khả năng của Cục Dự trữ Liên bang.
Học hỏi kinh nghiệm châu Á xây dựng mạng lưới dự trữ khu vực
Trong việc xây dựng lộ trình, châu Âu có thể tham khảo mô hình hợp tác đa phương của "Sáng kiến Chiang Mai" ở châu Á. Cơ chế này do ASEAN và Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản khởi xướng, đã thiết lập quỹ hoán đổi tiền tệ khu vực trị giá 240 tỷ đô la để ứng phó với khủng hoảng thanh khoản của các quốc gia thành viên.
Một số thành viên Ngân hàng Trung ương châu Âu đề xuất, với hệ thống đồng euro làm cốt lõi, thiết lập một nền tảng dự trữ đô la có cấu trúc phân tầng, cho phép các ngân hàng trung ương thành viên có thể nhận được hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn bằng đô la trong trường hợp khẩn cấp. Ngoài ra, Ủy ban châu Âu đang nghiên cứu cách thức thông qua các biện pháp lập pháp để điều phối quyền sử dụng dự trữ và tiêu chuẩn giám sát.
Một phương án khác đang được thảo luận là tăng cường kiểm tra rủi ro đối với đô la của ngành ngân hàng. Nhiều quan chức cấp cao khu vực đồng euro cho biết, các tổ chức tài chính ở châu Âu có thể sẽ được yêu cầu xây dựng "kế hoạch ứng phó khẩn cấp về nguồn vốn đô la ngoài nước Mỹ" và thực hiện hòa định áp lực định kỳ để đảm bảo tiếp tục hoạt động khi kênh hoán đổi của Cục Dự trữ Liên bang bị hạn chế.
Thách thức cấu trúc và cân nhắc chiến lược
Mặc dù có tầm nhìn rộng lớn, nhưng kế hoạch quỹ dự trữ vẫn đối diện với nhiều trở ngại. Thứ nhất, việc điều phối cơ chế sử dụng dự trữ giữa các ngân hàng trung ương quốc gia sẽ cực kỳ phức tạp; thứ hai, sự khác biệt trong tính độc lập tài chính và tiền tệ giữa các thành viên khu vực đồng euro làm tăng độ khó trong việc điều phối sự tin tưởng.
Phân tích chỉ ra rằng, ngay cả khi kế hoạch được thực hiện, nguồn lực đô la của châu Âu vẫn khó có thể chống đỡ các cú sốc thị trường quy mô lớn, tác dụng của nó chủ yếu thể hiện ở "phòng tuyến tâm lý" và "tín hiệu chính sách".
Tuy nhiên, chính cuộc thảo luận này phản ánh hệ thống tài chính châu Âu đang tìm kiếm sự tự chủ cao hơn. Các quan chức châu Âu nói chung cho rằng, khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào đầu năm 2026, sự không chắc chắn trong định hướng chính sách tương lai của Cục Dự trữ Liên bang có thể làm gia tăng rủi ro phụ thuộc ngoại vi, việc xây dựng cơ chế đệm độc lập là cần thiết.
"Tự cứu" tài chính để phòng tránh rủi ro chính trị
Kế hoạch "phòng thủ đô la" của châu Âu chưa thành hình nhưng đã đánh dấu sự thay đổi cấu trúc trong hệ thống tiền tệ quốc tế. Nếu cơ chế hoán đổi đô la trong tương lai thực sự bị địa chính trị hóa, hệ thống dự trữ của châu Âu có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa của các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Như một vị lãnh đạo điều hành tham gia cuộc thảo luận đã nói: "Chúng tôi không nhằm thay thế Cục Dự trữ Liên bang, mà là để đảm bảo trong trường hợp xấu nhất, châu Âu vẫn có thể thở được."
