Dữ liệu mới nhất từ chính phủ Nhật Bản cho thấy, khi giá thực phẩm tiếp tục tăng cao, đặc biệt là sự tăng vọt lịch sử của giá gạo - thực phẩm chủ đạo, lạm phát tiêu dùng của Nhật Bản trong tháng 3 đã tăng tốc. Xu hướng này vốn đóng góp vào kỳ vọng tăng lãi suất từ từ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, nhưng chính sách thuế mới của Mỹ đã làm mờ đi triển vọng kinh tế, khiến việc lập chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn.
Theo dữ liệu do Bộ Tổng vụ Nhật Bản công bố vào thứ Sáu, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cốt lõi tháng 3 tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, tăng nhẹ so với con số 3,0% của tháng 2, phù hợp với dự đoán chung của thị trường. Chỉ số "CPI cốt lõi" loại trừ năng lượng và thực phẩm tươi sống đã tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 3 năm 2023. Đây là lần lạm phát tại Nhật Bản liên tục vượt mục tiêu 2% do ngân hàng trung ương đặt ra trong gần ba năm.
Lực đẩy chính cho lạm phát đến từ giá thực phẩm, đặc biệt giá gạo tăng 92,1% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu mức tăng nhanh nhất kể từ khi có số liệu thống kê vào năm 1971. Giá thực phẩm tổng thể tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước, mặc dù thấp hơn mức 7,6% của tháng trước nhưng vẫn ở mức cao. Giá dịch vụ tăng 1,4% so với cùng kỳ, cũng có sự tăng nhẹ.
Mặc dù các biện pháp trợ cấp điện và khí đốt của chính phủ đã hạn chế phần nào tốc độ lạm phát tổng thể, nhưng áp lực tiêu thụ vẫn nặng nề. Chỉ số niềm tin tiêu dùng giảm xuống mức thấp nhất trong hai năm qua, và kỳ vọng của các hộ gia đình về giá cả tương lai tiếp tục tăng, phản ánh áp lực của chi phí sinh hoạt tăng lên chi tiêu của gia đình.
Mặc dù ngân hàng trung ương đã chuyển dần sang lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ, nhưng Thống đốc Ueda Kazu đã nhiều lần phát biểu rằng sẽ điều chỉnh lãi suất kịp thời theo diễn biến giá cả. Tuy nhiên, các biện pháp thuế quan gần đây của Mỹ đang trở thành biến số quan trọng mới trong cân nhắc chính sách. Nhật Bản hiện là quốc gia duy nhất trong nhóm G7 đang đối mặt đồng thời với sức ép từ lạm phát đang tăng nhanh và các vấn đề về thuế quan, điều này khiến ngân hàng trung ương đối mặt với thách thức lớn hơn giữa ổn định tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.
Ngoài ra, chính phủ Nhật Bản cũng đang thảo luận các biện pháp ứng phó ngắn hạn có khả năng sẽ được thực hiện. Dưới áp lực lạm phát kéo dài và cuộc bầu cử sắp tới, yêu cầu phát tiền mặt hoặc thực hiện giảm thuế tạm thời đang gia tăng, Thủ tướng Ishiba Shigeru đang đối mặt với áp lực kép từ quốc hội và công chúng, tỷ lệ ủng hộ của ông đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi nhậm chức.
Theo điều tra thị trường, giá thực phẩm dự kiến tăng trong tháng 4 sẽ vượt qua 4.000 mặt hàng, đạt mức cao nhất trong 18 tháng. Các nguyên nhân như chi phí nguyên liệu tăng, thiếu hụt lao động và sự giảm giá của đồng yên cũng có thể tiếp tục đẩy lạm phát trong vài tháng tới tăng lên.
Dữ liệu hiện tại củng cố nhận định chính sách trước đây của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, nhưng khi ảnh hưởng từ chính sách thuế của Mỹ dần thể hiện, kế hoạch tăng lãi suất "mỗi sáu tháng" ban đầu có thể bị xáo trộn. Nhật Bản có thể duy trì sự ổn định giá cả trong khi đồng thời đối phó với cú sốc từ bên ngoài hay không đang trở thành thách thức cốt lõi của giai đoạn tiếp theo.
